O proxecto ‘KosmoTech_1200’ da USC, en colaboración coa Fundación Catedral, fixo pública unha restauración dixital da figura do ‘Mestre Mateo’, coñecida popularmente como ‘o santo dos croques’, coincidindo co aniversario da colocación dos dinteles do Pórtico da Gloria, datada o 1 de abril de 1188 segundo a inscrición conservada.
A intervención consistiu na restitución virtual das partes perdidas da escultura e na reconstrución da súa policromía, permitindo ofrecer unha nova aproximación ao aspecto orixinal desta figura. O resultado pode consultarse a través dos contidos audiovisuais difundidos polo proxecto.
Segundo explicou o director científico da investigación, Francisco Prado-Vilar, “o resultado permite apreciar a calidade excepcional da obra, tanto na sofisticación do seu deseño escultórico como na precisión da súa execución material, restituíndo a intensa presenza que a figura debeu de posuír dentro do programa orixinal do Pórtico”.
A análise desenvolvida no marco deste traballo permitiu tamén avanzar na interpretación iconográfica e simbólica da escultura, establecendo relacións coa inscrición dos dinteles —onde figura o nome do Mestre Mateo— e co coro pétreo cara ao que dirixe a súa mirada. Estes elementos foron clave para comprender a disposición escenográfica da figura dentro do conxunto monumental.
A investigación achega, ademais, novas perspectivas sobre cuestións debatidas historicamente, como a identidade, formación e contexto intelectual do Mestre Mateo, así como a súa relación coa cidade de Santiago. Neste sentido, o estudo propón unha visión máis ampla do seu papel no desenvolvemento artístico e cultural da catedral.
Prado-Vilar sinala tamén que “Mateo deixounos a súa autobiografía delineada no seu retrato, á espera de ser descifrada”, e engade que a figura constitúe “un fito na representación do artista como creador intelectual” vinculado ao concepto do sapiens architectus.
O traballo documenta igualmente os importantes danos sufridos pola escultura ao longo do tempo, especialmente na cabeza —afectada polo tradicional ritual dos “croques”— e na parte inferior, onde se concentraban elementos de gran complexidade escultórica que se perderon debido a roturas e procesos de degradación do granito.
Unha fotografía dos anos cincuenta, anterior ás escavacións na nave central, permitiu analizar tanto o estado da peza como a súa configuración orixinal. Tras estas intervencións, o nivel do chan foi modificado, substituíndose o pavimento histórico por unha base de formigón, o que provocou que a figura pase a situarse sobre un pedestal. Na súa disposición inicial, o Mestre Mateo aparecía axeonllado directamente ao nivel dos fieis, compartindo o mesmo plano espacial.
A restauración dixital foi realizada por Alexandre González Rivas, quen empregou máis dunha decena de ferramentas especializadas para reconstruír virtualmente a escultura a partir dos datos obtidos pola investigación.
