A Catedral de Santiago de Compostela non é só un dos grandes símbolos do cristianismo e un destino de peregrinación mundial, senón tamén un lugar cheo de historias. Entre elas destaca a de Ricardo Fandiño Laje, o último campaneiro que habitou nos tellados da catedral, un oficio e un estilo de vida que desapareceron hai xa máis de 60 anos.
Durante séculos, os campaneiros formaron parte esencial da vida diaria da catedral. Rexían o día a día da cidade e marcaban o ritmo e os momentos importantes. Ricardo Fandiño, como moitos dos seus predecesores, viviu coa súa familia nunha pequena vivenda situada sobre os tellados do templo, entre 1942 e 1962. A casa, integrada na estrutura da catedral, era o lugar onde comían, durmían e desenvolvían as súas actividades cotiás, a poucos metros das campás que marcaban os ritmos da vida compostelá.
O traballo de Ricardo consistía en facer soar as campás en momentos específicos, seguindo un código que respondía a diferentes necesidades: chamadas a actos litúrxicos, anuncio de eventos importantes ou simplemente marcar as horas. Cada badalada tiña un significado concreto, e a precisión era fundamental. Este labor requiría unha dedicación total, xa que os campaneiros debían estar dispoñibles a calquera hora.
Fandiño era un home novo que traballaba como xastre en Sobrado dos Monxes, pero empadroouse en Compostela en 1940, cando se trasladou a vivir coa súa muller e os seus fillos e se converteu en campaneiro da Catedral. O baixo soldo fixo que Ricardo tivese que continuar cas súas labores de xastre primeiro para o clero e logo para o resto de homes da cidade.
A vida no tellado ofrecía privilexios e dificultades. Por un lado, a familia de Ricardo gozaba dunha vista única da cidade e dunha proximidade absoluta á catedral, vivindo literalmente dentro dun dos monumentos máis icónicos do mundo. Por outro lado, o illamento e as duras condicións meteorolóxicas eran constantes. Os invernos fríos e húmidos de Compostela facían da vivenda un lugar pouco acolledor, pero a entrega ao seu labor mantíñaos arraigados alí.
Pero a familia Fandiño non era a única que vivía alí, nas alturas. Tamén había galiñas e un galo, que cantaba todos os días coa salida do sol. O galiñeiro situábase nunha nave lateral e o cantar converteuse nun símbolo desa época na cidade. Moitos, con razón, referíanse aos ovos como os máis santificados da cidade.
A modernización dos sistemas de campás da catedral, coa incorporación de mecanismos automáticos, acabou por facer innecesaria a presenza dos campaneiros. Coa marcha de Ricardo Fandiño Laje e a súa familia, a pequena casa no tellado quedou desocupada, marcando o final dun oficio que durante séculos fora esencial para o funcionamento da catedral.
