A Cidade da Cultura de Galicia acollerá o vindeiro 28 de maio en Santiago de Compostela o Foro Territorio Rural Resiliente, unha cita que pretende avanzar cara á creación dunha alianza galega orientada a fortalecer o rural fronte aos incendios forestais e aos procesos de abandono territorial. A iniciativa, promovida desde a sociedade civil, está impulsada pola Fundación Juana de Veiga e o Laboratorio do Territorio da Universidade de Santiago de Compostela (LaboraTe), en colaboración coa Fundación RIA, a Fundación Roberto Rivas e o Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia.
A presentación do encontro correu a cargo do vicerreitor de Innovación e Transferencia do Coñecemento da USC, Marcelo Maneiro; o director da Fundación Juana de Veiga, José Manuel Andrade; e a representante de LaboraTe, Inés Santé, quen explicaron que esta convocatoria constitúe a fase final dun proceso de reflexión colectiva desenvolvido nos últimos tres meses. Durante ese período, arredor de 120 especialistas procedentes de administracións públicas, universidades, organizacións agrarias, comunidades de montes e empresas participaron en seis mesas de traballo centradas en diferentes ámbitos da ordenación e xestión territorial.
José Manuel Andrade subliñou que o foro “non é unha xornada dun día”, senón a culminación provisional dun proceso máis amplo que busca consolidar unha estratexia sostida no tempo. Segundo indicou, o obxectivo é elaborar unha “folla de ruta” para continuar avanzando nun modelo de territorio máis activo, con maior capacidade para afrontar desafíos económicos, demográficos, ambientais e climáticos.
Entre os asuntos abordados nas mesas previas figuraron cuestións como a ordenación dos usos agroforestais, a mobilización de terras abandonadas e a cooperación público-privada. Neste contexto, Inés Santé advertiu de que aproximadamente o 20% da terra agraria galega permanece abandonada ou infrautilizada, unha realidade que, segundo estudos recentes citados durante a presentación, podería transformarse nun impacto económico adicional de arredor de 1.000 millóns de euros se esa superficie volvese ser produtiva.
Desde a USC, Marcelo Maneiro destacou a relevancia da transferencia de coñecemento para a planificación territorial e asegurou que o novo equipo de goberno universitario considera esta cuestión unha prioridade estratéxica. Nesa liña, puxo en valor o traballo desenvolvido por LaboraTe como referente internacional no ámbito da análise e planificación do territorio.
Outro dos eixos centrais do foro será o debate arredor da substitución xeracional no rural galego, identificada como un dos factores que agravan o abandono da actividade agraria e gandeira. Andrade lembrou que o rural ocupa o 80% do territorio galego, pero concentra só o 25% da poboación, unha realidade que contribúe á perda de actividade económica, ao incremento da biomasa e á maior exposición aos grandes incendios nun contexto de cambio climático.
Tamén alertou da situación de sectores clave como o lácteo, que xestiona un terzo da superficie agraria, ou o cárnico, no que preto da metade dos produtores se atopan en idade próxima á xubilación. Segundo apuntou, a perda continuada de superficie agraria útil dificulta a creación de paisaxes en mosaico e de áreas de descontinuidade vexetal, consideradas ferramentas relevantes para limitar a propagación do lume.
A xornada do 28 de maio, que xa supera as 220 inscricións, servirá para identificar medidas prioritarias e coñecer experiencias aplicadas noutros territorios, entre elas iniciativas como os “rabaños de lume” desenvolvidos en Cataluña, baseados no uso do pastoreo como mecanismo preventivo para reducir combustible vexetal e reforzar a protección fronte aos incendios forestais.
