O Centro Singular de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS) da Universidade de Santiago de Compostela vén de publicar un estudo que describe un mecanismo ata o de agora non identificado polo que determinados fragmentos móbiles do ADN humano poden provocar amplas reorganizacións cromosómicas en células tumorais.
A investigación, que aparece este xoves na revista científica Science, analiza o comportamento dos elementos coñecidos como LINE-1 (L1), secuencias que constitúen arredor do 17% do xenoma humano e que, en determinados contextos, manteñen capacidade para desprazarse e reintegrarse noutras localizacións do ADN mediante un proceso denominado retrotransposición.
Segundo explica o investigador do CiMUS José Tubío, autor principal do traballo, a actividade destes elementos pode alterar de maneira significativa a arquitectura do xenoma en certos tipos de cancro. “Estas variantes xenéticas inclúen perdas (delecións) de material xenético, duplicacións (ganancias), inversións e translocacións, é dicir, intercambio de material xenético entre dous cromosomas”, sinala.
O estudo indica que aproximadamente un de cada 40 a 60 saltos de L1 nun xenoma tumoral pode dar lugar a unha destas variantes estruturais. Este tipo de modificacións están asociadas á inestabilidade cromosómica que caracteriza moitos tumores humanos.
O equipo empregou tecnoloxías avanzadas de secuenciación xenómica para examinar dez tumores humanos con elevada actividade de L1. No conxunto das mostras identificáronse máis de 6.400 saltos destes elementos producidos ao longo do desenvolvemento tumoral.
A primeira autora do artigo, Sonia Zumalave, destaca que 152 destes eventos xeraron variantes estruturais no xenoma das células canceríxenas. “É un número que non fora observado previamente”, afirma.
Os resultados apuntan ademais a que arredor do 65% destes reordenamentos teñen lugar en fases temperás da evolución do tumor, o que suxire que a actividade dos LINE-1 podería actuar como un factor impulsor inicial da inestabilidade cromosómica.
IDENTIFICACIÓN DUNHA TRANSLOCACIÓN RECÍPROCA
Entre os achados descritos no artigo figura a identificación dun mecanismo polo que o salto simultáneo, aínda que independente, de dous elementos L1 en cromosomas distintos pode xerar intercambios recíprocos de fragmentos xenéticos entre ambos.
O investigador do Centro de Regulación Xenómica de Barcelona, Bernardo Rodríguez-Martín, colaborador no estudo, compara este proceso cun libro: “É como se dúas páxinas diferentes dun libro se rompesen ao mesmo tempo e intercambiasen fragmentos entre si, e o elemento L1 actuase como pegamento entre ambas páxinas”.
Este tipo de reorganización estrutural, coñecida como translocación recíproca, está relacionada coa aparición e progresión dalgúns tumores humanos e, segundo os autores, non fora detectada en análises previas con este nivel de detalle.
COLABORACIÓN INTERNACIONAL E APOIO INSTITUCIONAL
O traballo contou coa participación de institucións nacionais e internacionais, entre elas o Centro de Regulación Xenómica de Barcelona, a Universidade Côte d’Azur de Francia, o The Francis Crick Institute do Reino Unido e o MD Anderson Cancer Center dos Estados Unidos.
A investigación recibiu financiamento da Asociación Española Contra o Cancro, da Fundación ”la Caixa”, do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades e da Xunta de Galicia. O estudo desenvolveuse nas instalacións do CiMUS, centro acreditado co selo María de Maeztu e integrado na Rede CIGUS da Xunta.
Os autores sinalan que estes resultados abren novas liñas de investigación orientadas á comprensión do papel dos elementos móbiles no desenvolvemento do cancro e á posible identificación de futuras estratexias terapéuticas.
