Ferroglobe, a antiga Ferroatlántica, iniciou os trámites para ampliar a superficie da mina de cuarzo de Serrabal, situada entre os concellos de Vedra e Boqueixón, na comarca de Santiago. A proposta supón incorporar 325.749 metros cadrados á área actualmente autorizada e levar a extensión total da explotación desde arredor de 1,1 millóns ata 1,42 millóns de metros cadrados, o que representa un incremento próximo ao 30%.
O procedemento entrou agora nunha nova fase coa publicación este xoves no Diario Oficial de Galicia (DOG) do acordo polo que se someten a información pública o proxecto de explotación, o estudo de impacto ambiental e o correspondente plan de restauración.
A documentación permanecerá en exposición pública durante 30 días. Nese período, as persoas, colectivos ou entidades que consideren que poden resultar afectados pola ampliación poderán consultar o expediente na sección de Minas do departamento territorial da Consellería de Economía e Industria na Coruña.
Tamén poderán presentar alegacións por escrito ante este órgano administrativo empregando calquera das vías previstas na normativa de procedemento administrativo común.
A explotación de Serrabal conta cunha longa traxectoria nos municipios de Vedra e Boqueixón. A concesión mineira foi outorgada inicialmente en 1978 por un período de 30 anos. Posteriormente, en 2023, autorizouse unha nova prórroga por outros 30 anos, de maneira que o permiso permanecerá vixente ata 2038.
O paso cara á actual ampliación comezou a tomar forma en 2024, cando Ferroglobe encargou un estudo para determinar as reservas de cuarzo que podían seguir sendo aproveitadas no xacemento.
Ese informe concluíu que era posible incrementar as reservas explotables mediante unha reorganización do aproveitamento do recurso. Para facelo, a empresa considerou necesario modificar o proxecto mineiro existente.
A compañía presentou en 2025 a proposta para ampliar a superficie afectada pola concesión. A actuación prevé un investimento de 405.052 euros e contempla a súa execución progresiva en distintas fases ao longo dos próximos anos.
O novo proxecto non introduce cambios substanciais na forma de extracción utilizada ata agora en Serrabal. A explotación continuará desenvolvéndose en ladeira, mediante o arranque da rocha con explosivos e voaduras.
A ampliación irá incorporándose por etapas, conforme avance a actividade mineira sobre as novas zonas incluídas no proxecto.
O documento tamén establece medidas para recuperar os terreos unha vez finalizados os traballos. Entre elas figura o recheo das áreas explotadas con material estéril e a posterior colocación dunha capa de terra vexetal.
Segundo as estimacións incluídas no expediente, ao longo do desenvolvemento do proxecto poderán verse alterados 1,42 millóns de metros cadrados, unha superficie que deberá ser posteriormente restaurada.
O ESTUDO AMBIENTAL PREVÉ UN AUMENTO DO 12% NAS EMISIÓNS DE DIÓXIDO DE CARBONO
Ferroglobe achegou ademais un estudo de impacto ambiental no que cualifica como “asumibles” as consecuencias derivadas da ampliación, ao considerar que existen medidas de prevención e mitigación que poden aplicarse desde o punto de vista técnico e económico.
Entre as cuestións analizadas figura a protección da fauna. A compañía contempla actuacións específicas neste ámbito, aínda que sostén que non se localizaron na área especies especialmente protexidas.
A documentación tamén calcula que a ampliación provocará un incremento do 12% nas emisións de dióxido de carbono, polo que se prevén medidas destinadas a reducir este impacto.
Outro dos elementos destacados é a xestión dos residuos derivados da actividade. O proxecto estima un volume de 11,72 millóns de metros cúbicos de residuos inertes, que deberán ser tratados de acordo coas medidas previstas no plan mineiro.
Tamén se inclúen sistemas para a depuración das augas residuais procedentes da escorrentía, xunto con outras medidas de control ambiental asociadas á actividade extractiva.
A MINA XA PROTAGONIZOU UN CONFLITO POLO TRAZADO DO AVE
A actividade de Serrabal xa xerou un conflito de alcance económico e territorial hai dúas décadas. En 2006 constatouse que parte dos terreos ocupados pola explotación estaban afectados polo proxecto de construción da liña de alta velocidade ferroviaria entre Santiago e Ourense.
A coincidencia entre ambas as actuacións abriu un período de incerteza sobre o futuro da mina. Os traballadores protagonizaron varias mobilizacións ao temer que o trazado ferroviario comprometese a continuidade da actividade e dos postos de traballo.
Pola súa banda, o Goberno galego daquel momento, presidido por Emilio Pérez Touriño, defendeu que a tramitación da alta velocidade debía continuar ao tempo que se buscaba unha solución que permitise conservar a actividade económica da explotación.
O conflito rematou cun acordo que obrigou a introducir modificacións tanto na explotación mineira como no proxecto ferroviario para facer compatibles ambas as infraestruturas.
A proximidade entre a mina e a vía tamén levou a adoptar solucións adicionais no deseño e execución da alta velocidade, o que se traduciu nun incremento dos custos da obra ferroviaria para limitar os riscos asociados á actividade mineira.
