O escritor Francisco Narla regresa á historia de Santiago de Compostela coa publicación de Suseia, editada por Planeta, unha novela na que sitúa no centro da narración a figura do Mestre Mateo, responsable do remate da Catedral románica e autor do Pórtico da Gloria. A obra continúa o proxecto iniciado con Ultreia e forma parte dunha triloxía coa que o autor pretende percorrer “1.000 anos de historia” vinculados á cidade e ao Camiño de Santiago.
A elección do Mestre Mateo como protagonista parte, segundo explica Narla, dun paradoxo: trátase dunha das figuras máis recoñecidas da historia artística galega, mais tamén dunha persoa da que apenas se conservan datos biográficos. Esa ausencia documental levou o escritor a construír unha vida literaria para o personaxe, dotándoo de conflitos, decisións, perdas e motivacións propias.
O autor sinala que o personaxe histórico é “un completo descoñecido” do que só se coñecen algúns elementos indirectos. Por iso, a novela procura imaxinar o seu mundo interior e o contexto no que desenvolveu unha obra central da arte europea medieval.
Suseia é a segunda entrega dunha triloxía que comezou con Ultreia e que rematará en setembro coa publicación de Santiago. Narla concibe os tres volumes como un percorrido por diferentes dimensións do fenómeno xacobeo, tanto desde o punto de vista histórico como simbólico.
O escritor explica que cada libro aborda un aspecto distinto dese proceso: os conflitos, a loita polo poder, a arte e a espiritualidade. Na súa formulación, a triloxía pretende achegarse ao Camiño como unha experiencia histórica ampla e non só como unha ruta contemporánea de peregrinación.
“Os tres libros son unha peregrinación en si mesma”, afirma o autor, que define este traballo literario como unha forma de “ourivaría do Camiño”. Narla considera que, a través das tres novelas, conseguiu compoñer “un retrato moi interesante” dese longo período histórico vinculado a Compostela.
O escritor lamenta, con todo, que a historia do Camiño non teña recibido unha atención suficiente dentro do ámbito cultural estatal. “O Camiño agora está de moda, pero falta profundar na historia”, sostén. Nese sentido, lembra a idea atribuída a Goethe de que “Europa se forxa peregrinando” para subliñar a importancia dos movementos de poboación arredor das rutas xacobeas.
Na súa opinión, esas peregrinacións contribuíron a transformar Europa, aínda que seguen a ser temas pouco tratados na narrativa española. Narla afirma que lle “parece mentira” que non se valore máis esta materia dentro das propias fronteiras.
O MESTRE MATEO COMO PERSONAXE LITERARIO
En Suseia, Francisco Narla escolle o arte como eixo da narración e sitúa o Mestre Mateo nun momento histórico atravesado por tensións. A novela recrea as dificultades na construción da Catedral de Santiago, a disputa polo poder eclesiástico e a presión dos almohades, nun escenario no que Galicia aparece conectada cos conflitos políticos e relixiosos do seu tempo.
O autor presenta Mateo como un artista marcado por conflitos persoais e públicos. Segundo explica, a súa proposta literaria debuxa “un home que sacrifica as súas propias conviccións” para enfrontar os fracasos do seu pai e que chega a perder a súa familia polo compromiso coa súa obra.
Narla describe a traxectoria do protagonista como un camiño de renuncia e caída, no que o creador do Pórtico da Gloria atravesa “un descenso máis que literal aos infernos”. O resultado é unha ficción histórica na que o Mestre Mateo aparece como “un artista que está disposto a perdelo todo para acabar a súa obra”.
A novela parte así dun baleiro biográfico para propoñer unha interpretación literaria dun dos nomes fundamentais do patrimonio galego. Non pretende cubrir ese baleiro con datos documentais inexistentes, senón construír unha narración arredor dunha figura cuxa pegada artística continúa presente na Catedral compostelá.
A REIVINDICACIÓN DUNHA FIGURA HISTÓRICA GALEGA
Francisco Narla insiste en que a escolla do Mestre Mateo ten tamén unha vontade reivindicativa. “Debemos mostrarnos orgullosos do noso pasado e da gran tarefa do Mestre Mateo. Habería que reivindicar máis a súa figura”, defende.
O escritor considera que se trata dunha personalidade que non se coñece nin se valora o suficiente, malia a relevancia da súa obra no contexto galego e europeo. Para Narla, esa falta de recoñecemento está relacionada tamén coa perda de profundidade histórica coa que hoxe se interpreta ás veces o Camiño de Santiago.
Nese sentido, advirte de que a dimensión cultural e espiritual da ruta pode quedar diluída cando se reduce a unha experiencia gastronómica ou turística. “A xente hoxe fai o Camiño para comer unha morcilla en Burgos e un polbo en Galicia”, afirma o autor, que reclama unha mirada máis atenta á historia que sostén a tradición xacobea.
