A Universidade de Santiago de Compostela ten actualmente 85 persoas en lista de espera para acceder ao seu servizo de atención psicolóxica, un recurso que conta con dous profesionais a tempo completo, distribuídos entre os campus de Santiago e Lugo. Así o explicou a reitora, Rosa Crujeiras, durante a sinatura dun novo convenio entre a Consellería de Sanidade e as tres universidades públicas galegas para fortalecer os mecanismos de apoio á saúde mental do estudantado.
O acordo, que dispón dun orzamento de 60.000 euros, permitirá continuar o traballo iniciado en 2025, cando os servizos de acompañamento psicolóxico das universidades galegas prestaron asistencia a 370 estudantes. A colaboración centrarase agora na aplicación e avaliación dun protocolo compartido para detectar necesidades, ofrecer orientación e facilitar a derivación aos recursos sanitarios cando sexa necesario.
Na formalización do convenio participaron o conselleiro de Sanidade, Antonio Gómez Caamaño; a reitora da USC, Rosa Crujeiras; a reitora da Universidade de Vigo, Carmen García Mateo; e o reitor da Universidade da Coruña, Ricardo Cao.
O servizo de atención psicolóxica da USC, creado en 2021, prestou asistencia a 655 persoas ao longo dos últimos cinco anos. Durante este período contabilizáronse máis de 4.600 intervencións e aproximadamente un centenar de usuarios precisaron ser derivados ao sistema público de saúde para recibir atención especializada.
Rosa Crujeiras advertiu de que a universidade está a rexistrar un aumento das solicitudes de asistencia. A reitora relacionou esta evolución tanto coa existencia de maiores necesidades entre o alumnado como coa difusión que a propia institución realiza dos recursos dispoñibles.
A pesar desta actividade, a capacidade actual do servizo non permite atender inmediatamente todas as peticións. A USC dispón de dous profesionais con dedicación completa, un en Santiago e outro en Lugo, mentres que 85 persoas permanecen pendentes dunha primeira consulta.
Crujeiras defendeu a necesidade de integrar o acompañamento emocional na atención que as universidades ofrecen ao seu alumnado, tendo en conta a súa influencia sobre o rendemento académico e as posibilidades de incorporación ao mercado laboral.
Neste sentido, afirmou que “o benestar psicolóxico do seu estudantado é fundamental” para que os universitarios poidan “desenvolver a súa actividade académica nas mellores condicións e tamén facilitar a súa integración sociolaboral”.
A reitora insistiu tamén na importancia de que os estudantes identifiquen a universidade como unha institución á que poden acudir cando atravesan dificultades persoais. “É fundamental que os nosos estudantes teñan un lugar ao que acudir ante calquera problema e que saiban que a institución á que van desenvolver os seus estudos universitarios pode acompañalos no seu proceso académico”, manifestou.
A renovación do convenio permitirá avanzar na implantación dun sistema de actuación coordinado entre as universidades e o Servizo Galego de Saúde (Sergas).
O documento de referencia foi elaborado durante 2025, no marco do primeiro acordo de colaboración, e a súa posta en funcionamento e posterior avaliación constitúen os principais obxectivos previstos para 2026.
Con esta iniciativa, as institucións buscan adaptar os seus dispositivos ás obrigas recollidas no novo Estatuto do Estudantado Universitario, que contempla o acceso a unha atención psicolóxica gratuíta e accesible, así como a coordinación cos servizos sanitarios públicos.
O conselleiro de Sanidade, Antonio Gómez Caamaño, explicou que a finalidade da cooperación é que o alumnado “poida acceder a unha atención psicolóxica próxima e que exista unha coordinación efectiva cos recursos sanitarios cando precisen unha atención especializada”.
O responsable autonómico situou a saúde mental entre as prioridades da Xunta e incidiu na necesidade de establecer mecanismos que permitan actuar antes de que as dificultades emocionais teñan consecuencias sobre a vida académica e persoal.
Segundo expuxo, a etapa universitaria “é unha etapa de importantes cambios persoais, académicos e vitais”, durante a que “poden aparecer situacións de vulnerabilidade emocional, ansiedade ou outras dificultades que, se non se detectan e abordan a tempo, poden afectar o benestar e ao desenvolvemento persoal dos estudantes”.
Gómez Caamaño vinculou tamén o convenio co Plan estratéxico de saúde mental de Galicia 2026-2030, que incorpora medidas relacionadas coa prevención do suicidio e a coordinación entre os diferentes dispositivos asistenciais.
O conselleiro agradeceu a participación das tres universidades para avanzar cara a unha resposta compartida, en lugar de manter actuacións independentes entre os centros académicos e os servizos de saúde.
A situación dos recursos psicolóxicos universitarios presenta diferenzas entre as tres institucións participantes.
Na Universidade de Vigo, a reitora Carmen García Mateo recoñeceu que o programa de apoio psicolóxico está a experimentar un incremento da demanda que supera a capacidade dos medios dispoñibles, circunstancia que provocou a aparición dunha lista de espera.
García Mateo sinalou que a distribución territorial da universidade, con tres campus separados xeograficamente, representa unha dificultade adicional para organizar a asistencia e garantir unha cobertura suficiente.
A responsable académica considerou necesario incrementar o financiamento destinado a estes servizos e asegurou que a institución procurará reforzalos cos recursos dos que dispoña.
“A intención é dedicar máis recursos dentro das nosas posibilidades”, explicou.
A reitora tamén destacou a responsabilidade das universidades no acompañamento do alumnado durante a súa formación. Ao seu xuízo, é “fundamental que a experiencia universitaria sexa unha experiencia plena”, polo que as institucións teñen “a responsabilidade e a obrigación de atender o benestar emocional” dos estudantes.
García Mateo expresou a súa satisfacción polo traballo desenvolvido ata o momento na Universidade de Vigo, aínda que recoñeceu que a ampliación dos medios humanos e económicos resulta necesaria para responder ás solicitudes de atención.
A UNIVERSIDADE DA CORUÑA OFRECE PRIMEIRAS CONSULTAS NUN PRAZO DE 15 DÍAS
Pola súa banda, o reitor da Universidade da Coruña, Ricardo Cao, expuxo unha situación diferente á descrita nas universidades de Santiago e Vigo.
Segundo os datos facilitados durante o acto, o programa de atención psicolóxica desta institución, tamén posto en marcha en 2021, atendeu desde a súa creación a 620 persoas, principalmente estudantes.
Cao destacou que actualmente non existe lista de espera no servizo e que o prazo para acceder a unha primeira consulta se sitúa arredor dos 15 días.
O reitor enmarcou a necesidade destes programas nas dificultades emocionais que poden experimentar os universitarios e considerou que a saúde mental constitúe “un dos grandes desafíos que afrontamos na actualidade”.
Na súa intervención referiuse a “un contexto marcado pola incerteza que moitas veces provoca unha presión insustentable” e defendeu que as universidades deben asumir responsabilidades relacionadas co benestar do alumnado, ademais das súas funcións docentes e investigadoras.
“A nosa misión vai moito máis alá de transmitir coñecementos”, afirmou.
A COORDINACIÓN CO SERGAS, UN DOS OBXECTIVOS DO ACORDO
O convenio renovado pretende establecer unha conexión máis directa entre a asistencia que ofrecen as universidades e os recursos especializados do sistema sanitario galego.
Esta coordinación resulta especialmente relevante nos casos nos que a orientación psicolóxica proporcionada polos servizos universitarios non é suficiente e se precisa unha intervención clínica ou un seguimento sanitario específico.
A experiencia da USC, con preto dun centenar de derivacións ao sistema público desde 2021, amosa a utilización deste mecanismo de continuidade asistencial.
A través do novo protocolo, as institucións participantes traballarán para definir procedementos compartidos de atención, prevención e derivación, ademais de avaliar o seu funcionamento durante este ano.
As cifras expostas polas tres universidades reflicten distintas capacidades de resposta ante as solicitudes de apoio psicolóxico: mentres Santiago e Vigo recoñecen a existencia de listas de espera, A Coruña asegura que pode ofrecer unha primeira atención nun prazo aproximado de dúas semanas.

