A alcaldesa de Compostela, Goretti Sanmartín, anunciou este venres que a empresa Kibus Distribución Alimenticia foi seleccionada para asumir a xestión do novo Centro de Distribución de Mercadorías da cidade, coñecido como plataforma loxística, cuxa entrada en funcionamento está prevista para principios de 2027. A rexedora deu a coñecer esta novidade durante a súa comparecencia semanal ante os medios, na que tamén abordou os orzamentos da Xunta de Galicia, as discrepancias co Goberno autonómico en materia de medio ambiente e vivenda e diferentes cuestións relacionadas coa actualidade municipal.
A elección da operadora produciuse tras un procedemento de contratación pública promovido por Mercagalicia. A súa Mesa de Contratación xa formulou unha proposta de adxudicación que deberá recibir a aprobación do Consello de Administración o próximo venres. Deste xeito, o Concello avanza na posta en marcha dun sistema destinado a reorganizar o abastecemento comercial da Cidade Histórica e reducir a circulación de vehículos de reparto polas súas rúas.
Segundo explicou Sanmartín, o modelo actual de distribución provoca unha elevada concentración de vehículos nas primeiras horas da mañá, especialmente nas zonas con maior actividade comercial e hostaleira. A alcaldesa considera que esta situación ocasiona dificultades tanto para os residentes como para os profesionais do transporte e os propios establecementos.
O futuro centro permitirá agrupar mercadorías e organizar os repartos mediante vehículos de cero emisións, co obxectivo de diminuír o tráfico, o ruído e a contaminación no ámbito histórico. A rexedora tamén vinculou esta actuación coa conservación do patrimonio e coa mellora das condicións de convivencia entre a actividade económica, a veciñanza e as persoas visitantes.
A empresa proposta para prestar o servizo, Kibus Distribución Alimenticia, foi fundada en Oleiros en 2019 e iniciou a súa actividade arredor da dixitalización dos mercados tradicionais e da comercialización de produtos frescos. Desde 2023 tamén traballa con Inditex no abastecemento dos seus comedores. O Concello destaca a súa experiencia na cadea de distribución alimentaria e a súa vinculación con iniciativas de produción de proximidade, apoio ao sector primario e redución do desperdicio alimentario.
Para Sanmartín, a implantación da plataforma constitúe “un paso de xigante” na transformación do sistema de distribución de mercadorías da Cidade Histórica e forma parte das medidas estruturais que o executivo municipal pretende desenvolver a longo prazo.
A ALCALDESA CUESTIONA OS INVESTIMENTOS DA XUNTA PREVISTOS PARA SANTIAGO
Outro dos asuntos centrais da comparecencia foi o proxecto de orzamentos da Xunta de Galicia para 2027, sobre o que a alcaldesa anunciou que o goberno municipal formulará numerosas emendas ao considerar insuficientes as partidas destinadas á capital galega.
Sanmartín centrou parte das súas críticas na política de vivenda. Segundo os datos que expuxo, as contas autonómicas recollen nove millóns de euros para promocións residenciais e cinco millóns para desenvolvemento de solo en Compostela. A rexedora considera que estas cantidades non permiten resolver as necesidades acumuladas durante os últimos anos e advertiu de que tampouco existe, ao seu xuízo, unha garantía suficiente de que as novas vivendas se destinen ao alugueiro público.
Neste sentido, lembrou os atrasos dalgunhas actuacións anunciadas hai anos e reclamou que a Xunta incorpore financiamento para a rehabilitación de inmobles destinados ao alugueiro público. Sanmartín defendeu esta fórmula como complemento á construción de novas promocións e sinalou que existen experiencias de colaboración semellantes noutros municipios, entre eles Ferrol.
A alcaldesa tamén criticou a distribución territorial dos investimentos autonómicos e asegurou que a Xunta prevé arredor de 40 millóns de euros en vivenda para Ferrol, fronte aos aproximadamente 15 millóns destinados a Santiago. Na súa opinión, estas diferenzas evidencian un tratamento desigual entre concellos.
RECLAMA MÁIS FINANCIAMENTO POLA CAPITALIDADE E POLO XACOBEO 2027
A celebración do próximo Ano Santo foi outro dos argumentos empregados pola rexedora para solicitar un incremento das achegas autonómicas.
Sanmartín sinalou que Compostela asume gastos adicionais derivados da chegada de visitantes, o mantemento dos espazos públicos, o reforzo dos servizos municipais e a promoción das conexións de transporte. Por iso, reclamou que a Xunta contribúa economicamente a sufragar unha parte maior destas necesidades.
A alcaldesa cuestionou especialmente a partida de 200.000 euros vinculada ao Xacobeo, que considera insuficiente en relación coas obrigas que recaen sobre o Concello. Tamén criticou que a achega por capitalidade pase de tres millóns a 3,12 millóns de euros, un incremento do 4% que, segundo expuxo, queda lonxe dos custos estimados para Santiago.
A este respecto, fixo referencia a estudos da Universidade de Santiago de Compostela que sitúan arredor dos oito millóns de euros os gastos asociados á condición de capital de Galicia.
Sanmartín volveu reclamar, ademais, a convocatoria do Consello de Capitalidade, órgano que, segundo lembrou, debe reunirse antes da presentación do proxecto orzamentario. A rexedora acusou o Goberno galego de incumprir reiteradamente este procedemento e de non habilitar mecanismos adicionais de financiamento para compensar os custos municipais.
Entre as cuestións que considera insuficientemente atendidas citou o encarecemento do tratamento dos residuos, as achegas ao Servizo de Axuda no Fogar e o financiamento das escolas infantís públicas.
INVESTIMENTOS DEPORTIVOS, CONSERVATORIO DE DANZA E CENTROS EDUCATIVOS
A alcaldesa tamén reclamou que o Xacobeo 2027 deixe investimentos permanentes en equipamentos públicos, máis alá da programación cultural e turística vinculada á celebración.
No ámbito deportivo, comparou a ausencia de partidas autonómicas específicas para infraestruturas de Santiago coa previsión de investir 1,2 millóns de euros no estadio Anxo Carro de Lugo. Sanmartín lembrou que o Concello solicitou apoio para o estadio Vero Boquete, sen que esa actuación figure nas contas presentadas pola Xunta.
No apartado educativo e cultural, recuperou a reivindicación dun conservatorio de danza en Compostela, unha demanda que conta cun acordo unánime da Corporación municipal. Tamén pediu un maior investimento na rede pública de ensino primario e secundario.
En particular, considerou insuficientes as dotacións previstas para o centro de educación especial da Barcia e para o CEIP Quiroga Palacios, onde, segundo indicou, non se contempla a construción do espazo de usos múltiples e comedor reclamado pola comunidade educativa.
Sanmartín cuestionou igualmente que a Xunta contabilice como investimentos específicos na cidade partidas destinadas a instalacións e servizos de alcance autonómico, como as dependencias da propia Administración galega ou o Complexo Hospitalario Universitario de Santiago. A alcaldesa recoñeceu a importancia destas infraestruturas, pero argumentou que non poden equipararse ás actuacións destinadas a cubrir necesidades exclusivamente municipais.
SANMARTÍN PIDE A ÁNGELES VÁZQUEZ QUE RECTIFIQUE POLAS SÚAS DECLARACIÓNS SOBRE O VERTIDO DE XURRO
A comparecencia incluíu tamén unha resposta ás manifestacións realizadas no Parlamento galego pola conselleira de Medio Ambiente, Ángeles Vázquez, sobre a actuación municipal durante o episodio de contaminación por xurro que ameazou o abastecemento de auga de Santiago.
A alcaldesa rexeitou as acusacións de inacción dirixidas ao Concello e sostivo que os servizos municipais colaboraron desde o inicio con Augas de Galicia, facilitando información, recursos e traballos de seguimento para evitar que o vertido afectase á captación de auga.
Sanmartín insistiu en que a prioridade era impedir que o xurro alcanzase o sistema de abastecemento, xa que, segundo explicou, non existía un procedemento que permitise garantir a potabilidade da auga se a contaminación chegaba á captación.
A rexedora defendeu que o Concello realizou actuacións de prevención e seguimento, ademais de solicitar intervencións ás administracións competentes. Neste sentido, lembrou que a xestión dos ríos e as actuacións necesarias no lugar do vertido corresponden a organismos autonómicos, mentres que o Concello ten responsabilidades sobre o abastecemento municipal.
Tamén respondeu ás afirmacións da conselleira sobre as supostas intencións da alcaldesa durante a crise. Sanmartín considerou especialmente grave que Vázquez lle atribuísese pensamentos ou desexos sobre o que podería ter acontecido co abastecemento durante o verán e reclamoulle unha rectificación pública.
“Debería rectificar e debería desculparse”, afirmou a alcaldesa, quen cualificou esas manifestacións como unha falta de respecto tanto no ámbito político como no persoal.
En relación co estado da rede municipal de abastecemento, Sanmartín recoñeceu a antigüidade das infraestruturas e a necesidade de acometer melloras, pero asegurou que existe un plan de actuación aprobado, comunicado a Augas de Galicia e actualmente en execución para diminuír as perdas de auga.
A alcaldesa explicou que, desde a activación do Plan da Seca, o Concello está remitindo semanalmente os datos diarios de caudal captado e subministrado solicitados polo organismo autonómico.
Tamén se referiu á situación da depuradora da Silvouta, que se atopa na fase de posta en marcha baixo a xestión de ACUAES. Segundo indicou, a instalación está a cumprir os parámetros establecidos na autorización de vertido e non existe ningún requirimento penal pendente relacionado coas cuestións mencionadas durante a comparecencia.
A rexedora pediu á Xunta que utilice as canles institucionais para resolver as discrepancias técnicas e administrativas, en lugar de trasladar continuamente as acusacións ao debate público. Na súa opinión, as declaracións de diferentes responsables autonómicos responden a unha estratexia de confrontación co executivo compostelán.
O CONCELLO AMÓSASE DISPOSTO A NEGOCIAR COA XUNTA NOVAS FÓRMULAS DE VIVENDA PÚBLICA
Durante a quenda de preguntas, Sanmartín tamén abordou a posibilidade de colaborar coa Xunta mediante a cesión de parcelas municipais para desenvolver novas promocións de vivenda.
A alcaldesa expresou a súa disposición a estudar esta alternativa, aínda que insistiu en que a construción de vivendas non debe ser a única medida financiada cos fondos públicos.
En particular, referiuse aos recursos que o Ministerio de Vivenda transfire ás comunidades autónomas para os municipios declarados zonas de mercado residencial tensionado. Sanmartín defendeu que estas cantidades deben servir para desenvolver actuacións adicionais e non simplemente para financiar proxectos que xa estaban previstos.
Como exemplo, citou as promocións de Mallou e advertiu de que non considera axeitado destinar os novos fondos a actuacións que xa contaban cunha planificación anterior.
A rexedora volveu defender a rehabilitación e a mobilización de vivendas baleiras como instrumentos para ampliar a oferta de alugueiro. Tamén sinalou que as prioridades municipais nesta materia proceden do traballo realizado coa participación dos colectivos presentes na mesa local pola vivenda.
Sanmartín asegurou que o Concello está disposto a negociar cesións de solo e outras fórmulas de cooperación, pero pediu que a Xunta convoque reunións de traballo para concretar as propostas e os investimentos.
SANMARTÍN REXEITA A VIOLENCIA NAS PROTESTAS DA CORUÑA E DEFENDE A MOBILIZACIÓN PACÍFICA
A preguntas dos medios sobre as críticas formuladas polo concelleiro popular José Antonio Constenla en relación cos disturbios rexistrados na Coruña, Sanmartín manifestou o seu rexeitamento á violencia e defendeu o dereito da cidadanía a participar en manifestacións pacíficas. “Eu sempre rexeito a violencia, defendo o dereito a mobilizarse e a participar de maneira pacífica en calquera mobilización que poida haber”, afirmou.
Non obstante, tamén cuestionou a actuación policial contra manifestantes que, segundo a súa valoración, estaban exercendo pacificamente o dereito á protesta. A alcaldesa criticou que estas intervencións se produzan baixo un Goberno estatal que se presenta como progresista.
A CARREIRA PEDESTRE TERÁ PRIORIDADE ANTE A CONCENTRACIÓN DO DOMINGO
Outra das cuestións abordadas foi a coincidencia dunha mobilización polo dereito á vivenda prevista para este domingo coa celebración da carreira pedestre de Santiago.
Sanmartín explicou que, cando se comunica unha manifestación á Subdelegación do Goberno, esta traslada a información ao Concello para comprobar se existen incompatibilidades con outras actividades programadas.
A alcaldesa sinalou que a carreira leva tempo organizada e conta cos permisos correspondentes, polo que terá prioridade na utilización dos espazos e horarios previstos. Deste xeito, se se confirma algunha interferencia entre os dous eventos, o Concello comunicará a situación á Subdelegación do Goberno para que a mobilización poida adaptarse mediante un cambio de percorrido, de lugar ou de franxa horaria.
A rexedora insistiu en que esta coordinación debe realizarse respectando o dereito de manifestación das organizacións convocantes.
MEDIDAS PROVISIONAIS PARA MELLORAR A ILUMINACIÓN NA RÚA GARCÍA LORCA
Por último, Sanmartín respondeu ás preocupacións da veciñanza sobre a falta de iluminación na contorna da rúa García Lorca, onde se están executando obras de mellora. A alcaldesa explicou que o proxecto xa contempla unha renovación e un reforzo do sistema de iluminación, debido a que as deficiencias existentes eran anteriores ao inicio dos traballos.
Con todo, indicou que o goberno municipal solicitou á dirección facultativa que estude solucións provisionais para mellorar a visibilidade e a seguridade mentres continúan as obras, especialmente ante a redución das horas de luz natural.
Entre as posibles actuacións mencionou a mellora temporal dos puntos de iluminación e a poda de árbores que poidan dificultar o paso da luz. Sanmartín asegurou que os responsables municipais están traballando nestas cuestións e que a mellora da iluminación forma parte das intervencións previstas na zona.
