Compostela afronta este venres unha xornada marcada pola tensión ante o inminente desaloxo do centro social okupado autoxestionado ‘Escarnio e Maldizer’, situado no número 11 da rúa Algalia de Arriba, no casco histórico da cidade. O lanzamento xudicial executarase a partir das 09:15, por orde do Xulgado de Primeira Instancia número 2, nun contexto no que as forzas de seguridade teñen previsto un amplo dispositivo policial preventivo.
Segundo fontes coñecedoras do operativo, o despregamento contará con arredor dun cento de efectivos antidisturbios, pertencentes á Unidade de Intervención Policial (UIP) e á Unidade de Prevención e Reacción (UPR) da Policía Nacional, con reforzos desprazados dende A Coruña e Vigo. O obxectivo, segundo trasladan fontes policiais, é garantir a execución da orde xudicial e previr altercados, nunha actuación cualificada como especialmente sensible polo historial do conflito.
O desafiuzamento coincide coa convocatoria de dúas mobilizacións difundidas polo entorno do centro social. A primeira está prevista para as 08:00, unha hora e cuarto antes do lanzamento, mentres que a segunda terá lugar ás 20:00. Esta circunstancia levou á Policía Nacional a blindar o casco histórico e os principais eixos do centro urbano, con presenza visible de axentes, controis preventivos e reforzo das patrullas.
PRECEDENTES EN 2017
O amplo dispositivo responde tamén ao precedente rexistrado en maio de 2017, cando se produciu o primeiro desaloxo do inmoble. Aquela intervención derivou en graves disturbios que se prolongaron durante horas e que incluíron axentes feridos, cargas policiais, uso de material antidisturbios —como pelotas de goma e gas lacrimóxeno—, contedores ardendo e danos no mobiliario urbano e en establecementos comerciais. Tras aquel operativo, o edificio foi tapiado con ladrillo de formigón, aínda que posteriormente esas actuacións tiveron que ser retiradas por indicación de Patrimonio ao tratarse dun inmoble protexido.
A tensión continuou semanas despois, cando unha mobilización posterior acabou coa okupación do antigo colexio Peleteiro, no Ensanche, desaloxado o mesmo día pola Policía Nacional nun operativo que contou tamén con antidisturbios e a presenza dun helicóptero. Eses episodios situaron a cidade nun dos momentos de maior conflitividade da última década.
O colectivo vinculado a ‘Escarnio e Maldizer’ retomou a ocupación da casona en xaneiro de 2019, mantendo dende entón unha actividade continuada que definen como cultural, social e política, con programación de concertos, obradoiros, proxeccións e encontros veciñais. Tras unha nova demanda presentada pola propiedade do inmoble, a xustiza volveu dar a razón aos donos e ordenou a desocupación definitiva, reabrindo un conflito que nunca chegou a pecharse completamente.
Dende as forzas de seguridade amósase preocupación polas mensaxes difundidas nas redes sociais do centro social, nas que se inclúen recomendacións aos asistentes sobre como actuar en caso de cargas policiais, identificacións ou detencións. Para a Policía, estas indicacións reproducen un escenario similar ao de 2017 e alimentan un clima de confrontación, polo que o operativo deseñado pretende ser, segundo subliñan, robusto pero proporcional.
Fontes policiais insisten en que o despregamento ten un carácter preventivo, co fin de evitar episodios de violencia, protexer a veciñanza, o comercio e o patrimonio histórico compostelán, nunha cidade que mantén unha elevada afluencia de peóns incluso en tempada baixa. A experiencia acumulada en anteriores desaloxos levou a deseñar un dispositivo flexible, preparado para adaptarse a distintos escenarios ao longo dunha xornada que volverá situar a Santiago no foco informativo.
RECOMENDACIÓNS DIFUNDIDAS POLO COLECTIVO
Dende o centro social difundíronse tamén, a través das redes sociais, recomendacións dirixidas ás persoas que acudan ás mobilizacións, tanto antes como durante o desafiuzamento. Entre elas figura a advertencia de evitar acudir en grupos numerosos ou de forma chamativa, así como a posibilidade de ser parado, cacheado ou identificado, polo que se aconsella levar a documentación persoal.
O comunicado inclúe igualmente indicacións sobre precaucións ante unha eventual intervención policial, como cubrir tatuaxes ou outros sinais de identidade, non facilitar datos persoais en voz alta nin mencionar nomes doutras persoas, ademais de alertar da posible presenza de axentes de paisano. Tamén recomendan non comentar información sensible por teléfono e extremar o coidado na difusión de imaxes nas redes sociais para evitar a identificación de participantes.
No caso de producirse detencións, o colectivo lembra dereitos básicos como o de solicitar un avogado, gardar silencio e non declarar en dependencias policiais, así como o dereito a realizar chamadas para comunicar a situación. Tamén se fai referencia á posibilidade de solicitar asistencia médica e partes de lesións en caso de agresións.
Finalmente, no suposto de cargas policiais, as indicacións céntranse en manter a calma, evitar fuxidas descontroladas, moverse en grupo e prestar axuda a quen o precise, ademais de coidar os obxectos persoais. Estas recomendacións forman parte do contexto no que as forzas de seguridade enmarcan o reforzo do dispositivo preventivo previsto para unha xornada que se anuncia complexa no casco histórico compostelán.
