A Xunta de Galicia e a Universidade de Santiago de Compostela abriron a segunda edición das Residencias ArtLab IGFAE, unha iniciativa que busca levar ao ámbito artístico algunhas das cuestións nas que traballa a física contemporánea e procurar novas fórmulas para trasladar este coñecemento á sociedade. A convocatoria poderá recibir candidaturas ata o 1 de febreiro de 2027 e está dirixida a artistas e colectivos de calquera disciplina relacionados co contexto cultural galego.
A persoa ou equipo seleccionado desenvolverá o proxecto entre dous espazos de Santiago: o Instituto Galego de Física de Altas Enerxías (IGFAE), situado no Campus Vida da USC, e a Cidade da Cultura de Galicia, no Gaiás. O período global da residencia irá do 22 de marzo ao 30 de maio de 2027.
A estadía no IGFAE poderá prolongarse entre tres e oito semanas, mentres que a fase de traballo na Cidade da Cultura terá unha duración de entre unha e tres semanas. A proposta escollida recibirá unha dotación económica de 8.000 euros, ademais de aloxamento sen custo e acompañamento tanto científico como artístico durante o proceso.
A obra resultante terá tamén unha dimensión pública: está previsto que sexa presentada nunha exposición na Cidade da Cultura a finais de 2027. A iniciativa está promovida conxuntamente polo IGFAE, centro mixto da USC e da Xunta dirixido por Carlos Salgado, e pola Fundación Cidade da Cultura, que encabeza Ana Isabel Vázquez.
DO LABORATORIO Á CREACIÓN ARTÍSTICA
O paso polo instituto compostelán permitirá ás persoas participantes coñecer directamente os equipos investigadores, as preguntas que orientan o seu traballo, os procedementos experimentais e as ferramentas empregadas. O obxectivo é que ese contacto coa actividade científica poida incorporarse ao proceso creativo sen establecer un formato artístico pechado de antemán.
Entre os campos que poderán servir como punto de partida figuran o estudo dos compoñentes fundamentais da materia e dos primeiros momentos do Universo, a astrofísica, a teoría de cordas, a física nuclear, os raios cósmicos, os neutrinos ou as ondas gravitacionais. Tamén se inclúen ámbitos relacionados co deseño de detectores e aceleradores de partículas e co desenvolvemento da ciencia e da tecnoloxía cuánticas.
A fase no Gaiás estará máis centrada na materialización da proposta, coa utilización dos espazos, equipamentos e medios técnicos e humanos da Cidade da Cultura.
As bases non establecen límites respecto da disciplina. Poderán presentarse proxectos de artes plásticas, fotografía, performance, creación sonora, artes dixitais ou propostas participativas, entre outros formatos. Tampouco será obrigatorio partir de cero: a residencia poderá servir tanto para producir unha peza nova como para continuar ou ampliar un traballo xa iniciado.
UN PRIMEIRO PROXECTO ARREDOR DA FÍSICA CUÁNTICA
Na primeira convocatoria foi seleccionado Outro e sobre si, do artista compostelán Andrés Rivas Rodís. O proxecto recorre á pintura para abordar o principio de superposición aplicado á teoría e á computación cuánticas.
O resultado desa primeira residencia chegará ao público en outubro de 2026, cunha exposición no Museo Centro Gaiás. A mostra permitirá coñecer o proceso desenvolvido polo creador tras o seu contacto coas liñas de traballo do instituto.
A nova convocatoria intégrase tamén no programa de residencias artísticas promovido pola Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude na Cidade da Cultura. Segundo os datos da Xunta, esta liña de apoio permitiu acompañar durante os últimos seis anos a máis de 530 creadoras e creadores e preto de 140 propostas artísticas.
UN ESPAZO ESTABLE ENTRE FÍSICA E CULTURA
ArtLab funciona dentro do IGFAE como unha plataforma específica para poñer en relación a investigación científica e a práctica artística. A súa actividade procura incorporar a imaxinación, a reflexión e o pensamento creativo aos debates arredor da ciencia e das súas implicacións sociais.
Entre os proxectos realizados nos últimos anos atópanse Cosmoloxías, desenvolvido en 2019 con Irene Dubrovsky no Pazo de Fonseca, ou Instrumentos de visión, realizado en 2024 con Armin Linke, Mónica Bello e Arts at CERN na Igrexa da Universidade. Desde 2020 está tamén en marcha o ciclo Transfronteirizas.
