Santiago de Compostela conta cun patrimonio arquitectónico que vai máis alá das fachadas e dos monumentos que protagonizan os percorridos habituais pola cidade. Unha parte desa riqueza atópase nas alturas e nos interiores dos seus edificios históricos, onde numerosas cúpulas conservan o testemuño das diferentes etapas artísticas que marcaron a evolución urbana compostelá. Un total de 31 destas estruturas son as protagonistas de Las cúpulas (ocultas) de Compostela, unha nova publicación do historiador José Mª S. Sanmartín Míguez que propón coñecer a cidade a través destes elementos arquitectónicos.
O libro, integrado na Biblioteca de Divulgación do Consorcio de Santiago e editado por Teófilo Edicións, foi presentado este martes 3 de novembro na capela do Cristo da igrexa de Santa María de Conxo, un dos espazos incluídos na investigación.
O acto contou coa participación do autor, acompañado pola alcaldesa de Santiago e presidenta do Consorcio, Goretti Sanmartín Rei; o xerente da entidade, José Antonio Domínguez Varela; o director de Teófilo Edicións, José Luis Teófilo Piñeiro; e o responsable de publicacións do Consorcio, Juan Conde Roa.
A obra reúne un catálogo de 31 cúpulas compostelás, organizadas segundo a súa cronoloxía, que permite seguir a evolución deste recurso construtivo e ornamental ao longo da historia da cidade. Cada unha delas aparece descrita de maneira individualizada, atendendo ás súas particularidades e ás decisións artísticas que explican a súa configuración.
Deste xeito, a publicación non se limita a identificar as estruturas, senón que tamén permite aproximarse aos criterios arquitectónicos dos seus creadores e ás preferencias dos promotores que encargaron a construción dos edificios nos que se atopan.
DA CATEDRAL AO PAZO DE RAXOI: 31 CÚPULAS PARA COÑECER A CIDADE
Entre os inmobles estudados figuran algúns dos principais conxuntos monumentais de Santiago, como a Catedral, o convento de San Domingos de Bonaval e o mosteiro de San Martiño Pinario. O percorrido tamén se detén noutros edificios relixiosos da cidade, entre eles a igrexa do convento de Santa Clara, o mosteiro de San Paio de Antealtares e a igrexa das Orfas.
A selección permite observar como as cúpulas forman parte de diferentes construcións históricas, aínda que a súa presenza non sempre resulta evidente para quen transita polas rúas compostelás. Algunhas destas estruturas quedan integradas nos volumes exteriores dos edificios, mentres que outras só poden apreciarse desde determinados puntos dos seus espazos interiores.
Un dos casos que distingue a investigación é o do Pazo de Raxoi, que alberga a única cúpula situada nun edificio civil das 31 recollidas no libro. A súa inclusión amplía o percorrido máis alá da arquitectura relixiosa, predominante na selección.
Tamén ocupa un lugar na publicación a cúpula da capela do Cristo da igrexa de Santa María de Conxo, escenario escollido para dar a coñecer o volume. A elección deste espazo permitiu vincular a presentación cun dos elementos patrimoniais que o autor analiza nas súas páxinas.
A disposición cronolóxica das estruturas ofrece, ademais, unha lectura da transformación arquitectónica de Santiago, ao reunir exemplos que responden a distintas concepcións estéticas e construtivas. O resultado é un itinerario polo patrimonio compostelán que sitúa a atención en elementos habitualmente secundarios nas visitas aos monumentos.
UNHA APROXIMACIÓN AOS DETALLES MENOS COÑECIDOS DA CIDADE
Durante a presentación, a alcaldesa e presidenta do Consorcio, Goretti Sanmartín, incidiu na utilidade da obra para ampliar o coñecemento sobre o patrimonio histórico de Compostela.
Segundo explicou, o libro “pode converterse nunha magnífica guía para quen queira coñecer outra dimensión da cidade”, ao propoñer unha aproximación aos edificios que non se detén unicamente nos seus elementos máis recoñecibles.
A rexedora destacou así a posibilidade de descubrir aspectos que permanecen fóra da mirada habitual e de relacionar os detalles arquitectónicos coa historia dos inmobles que os conservan.
A publicación busca precisamente favorecer esa observación máis detida. Fronte á imaxe monumental que adoita asociarse con Santiago, o estudo das cúpulas permite identificar solucións arquitectónicas que contribuíron á configuración dos seus edificios e que forman parte do patrimonio histórico da cidade.
JOSÉ Mª S. SANMARTÍN AMPLÍA AS SÚAS INVESTIGACIÓNS SOBRE O PATRIMONIO COMPOSTELÁN
O responsable da publicación, José Mª S. Sanmartín Míguez, é doutor en Farmacia, historiador e membro correspondente da Real Academia de Farmacia de Galicia. Ao longo da súa traxectoria desenvolveu diferentes investigacións, especialmente vinculadas coa historia da ciencia e coa súa relación con Galicia e Santiago de Compostela.
É autor de máis dunha decena de libros nesta materia, entre os que se atopan Monjes y Boticarios, La Botica del Hospital Real de Santiago de Compostela (1499-1880) e La farmacia en el Camino de Santiago, traballos que abordan aspectos da actividade farmacéutica e da súa evolución histórica.
Ademais da súa produción como autor, participou na edición e coordinación de distintas obras especializadas.
Nos últimos anos, os seus intereses investigadores estendéronse a outros ámbitos históricos. Entre eles figura a tauromaquia, temática á que dedicou o libro Historia de la Tauromaquia en Galicia, así como o estudo da arquitectura e do patrimonio de Compostela.
Esta última liña de traballo dá lugar agora a Las cúpulas (ocultas) de Compostela, unha publicación que incorpora á colección divulgativa do Consorcio unha investigación centrada nun elemento concreto da arquitectura histórica da cidade.
