As xornadas ‘Arte e Espolio’, organizadas polo Concello de Santiago, comezaron este sábado coa vontade de situar a recuperación das estatuas do Mestre Mateo nun debate máis amplo sobre o espolio artístico en Europa e sobre os procesos de restitución de bens culturais.
A primeira sesión, titulada ‘Espolio, guerra e restitución’, tivo como eixo a análise dos espolios producidos durante o século XX en contextos autoritarios. O historiador Miguel Martorell abordou o caso da Alemaña nazi, nun escenario europeo que definiu como “terrible e totalitario” e marcado, segundo expuxo, polo propósito de “crear sociedades homoxéneas”. Pola súa parte, Arturo Colorado centrou a súa intervención no espolio artístico executado durante o franquismo.
O ciclo chega seis meses despois da recuperación das esculturas coñecidas como Abraham e Isaac, tamén identificadas como Xeremías e Ezequiel, unhas pezas atribuídas ao Mestre Mateo que regresaron ao patrimonio público tras un longo proceso institucional e xudicial. A súa restitución serve agora como punto de partida para reflexionar sobre a orixe, o destino e o significado dos bens espoliados.
Na apertura das xornadas participou a alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín, quen lembrou que a recuperación das estatuas foi unha “loita histórica” desenvolvida ao longo de tres mandatos municipais e con participación de distintas corporacións. A rexedora destacou que o seu goberno culminou un traballo iniciado en 2016 durante o mandato do exalcalde Martiño Noriega.
Sanmartín cuestionou os discursos que defenden que determinados bens deben permanecer no lugar no que se atopan, aínda que a súa saída do espazo orixinal estivese vencellada a procesos de usurpación. “Parece que nos facemos a que iso ten que ser así, que en todos os conflitos bélicos pasa e que é lóxico”, afirmou durante a súa intervención.
A alcaldesa chamou a combater este tipo de argumentos mediante información documentada e análise crítica. Segundo sinalou, é preciso enfrontar eses relatos “absolutamente interesados” con “reflexión”, “espírito crítico” e coa defensa dos dereitos, das liberdades e do sentido que teñen os bens culturais cando permanecen no lugar para o que foron creados.
As xornadas continuarán nas próximas semanas con dúas novas sesións. A seguinte terá lugar o xoves 11 e estará dedicada a outros bens espoliados en Galicia, co obxectivo de coñecer a súa situación actual. O ciclo rematará o mércores 17 cunha sesión centrada nas propias estatuas do Mestre Mateo, na que se abordará a súa colocación fixa tras o proceso de restitución.
