O Concello de Santiago impulsará durante o mes de xuño unhas xornadas de reflexión sobre o expolio e a restitución do patrimonio cultural, tomando como punto de partida o regreso á cidade das dúas estatuas do Mestre Mateo que permaneceron durante décadas en mans da familia Franco. A iniciativa enmárcase no programa municipal ‘Compostela e Memoria’ e desenvolverase no Museo do Pobo Galego os días 6, 11 e 17 de xuño.
A alcaldesa, Goretti Sanmartín, destacou que a devolución das esculturas constitúe “un fito” e un precedente na recuperación de bens expoliados durante o franquismo. Segundo lembrou, o retorno das pezas a Santiago produciuse o pasado 1 de decembro tras un proceso xudicial que obrigou á familia Franco a restituílas ao seu propietario lexítimo.
Sanmartín sinalou que este caso representa “un triunfo colectivo” no que participaron investigadores, historiadores, arquivistas, xuristas, asociacións memorialistas e diversas organizacións. A rexedora defendeu que este éxito non debe quedar como un feito illado, senón converterse nun paso máis cara á recuperación doutros bens que tamén foron obxecto de apropiación irregular.
As xornadas pretenden situar Santiago de Compostela como un espazo de referencia no debate sobre o patrimonio en conflito, a memoria histórica e os procesos de restitución cultural. Para iso, o programa abordará tanto experiencias internacionais como casos galegos.
A primeira sesión, prevista para o 6 de xuño baixo o título ‘Expolio, guerra e restitución’, contará coa participación do catedrático da UNED Miguel Martorell, que analizará o saqueo artístico durante o nazismo e o papel desempeñado polo franquismo na circulación de bens expoliados. Tamén intervirá o profesor emérito da Universidade Complutense de Madrid Arturo Colorado, especialista en patrimonio artístico durante os conflitos bélicos, quen abordará o espolio cultural durante a ditadura franquista.
A segunda xornada, programada para o 11 de xuño, centrarase nos bens patrimoniais recuperados ou pendentes de recuperación en Galicia. Entre os casos que se prevé analizar figuran a Casa Cornide, o Pazo de Meirás, o Mosteiro de Carboeiro ou as columnas de San Paio de Antealtares.
Finalmente, o 17 de xuño dedicarase integramente ás estatuas do Mestre Mateo. A programación incluirá mesas de debate sobre o proceso xurídico que permitiu o seu regreso, o seu valor histórico e artístico e tamén sobre a súa futura localización permanente. A alcaldesa lembrou que, aínda que as esculturas son propiedade municipal, o Concello quere escoitar as opinións doutras institucións e especialistas para determinar o emprazamento máis axeitado, atendendo a criterios de conservación e accesibilidade pública.
As actividades serán de acceso libre ata completar aforo e tamén poderán seguirse por internet mediante retransmisión en directo.
MÁIS DE 40 PROXECTOS E 8 MILLÓNS DE INVERSIÓNS NO RURAL
Noutra orde de asuntos, a alcaldesa informou dos resultados da última reunión do Consello Municipal do Medio Rural, celebrada esta semana. Durante o encontro presentouse un balance das actuacións executadas, en marcha ou previstas nas parroquias compostelás.
Segundo os datos facilitados polo goberno local, o Concello contabiliza máis de 40 proxectos de investimento executados ou en desenvolvemento, cun volume económico próximo aos oito millóns de euros ao longo do mandato. Ademais, indicouse que entre 2024 e 2025 xa se completaron actuacións por valor de tres millóns de euros.
Sanmartín explicou que se entregou ás entidades representadas no Consello un informe detallado coas actuacións previstas por parroquias e anualidades, así como un mapa que permite visualizar a distribución territorial dos investimentos. A alcaldesa asegurou que unha das prioridades é corrixir a histórica falta de investimentos no rural norte do municipio.
A rexedora tamén destacou o incremento dos recursos destinados ao mantemento ordinario das parroquias. Segundo indicou, os servizos relacionados co acondicionamento de vías, rozas e limpeza de gabias superan este ano o millón de euros, fronte aos arredor de 625.000 euros destinados en 2023.
Durante a reunión abordouse igualmente a futura implantación do novo contrato de transporte público, que o goberno municipal considera un cambio relevante para mellorar a mobilidade nas parroquias e adaptar o servizo ás necesidades da veciñanza.
En relación co cumprimento do Pacto polo Rural, Sanmartín afirmou que o investimento supera amplamente a porcentaxe comprometida inicialmente. Segundo os datos achegados, as partidas vinculadas ao departamento de Medio Rural nos exercicios 2024, 2025 e 2026 suman 9,7 millóns de euros, o que representa o 2,23% do orzamento municipal.
