Robert Prevost, agora León XIV, será o Sumo Pontífice que dirixa os destinos da Igrexa Católica durante os vindeiros anos. Trátase do primeiro Papa nado nos Estados Unidos (en Chicago, Illinois), o segundo do continente americano, un home que foi misioneiro durante décadas no Perú e que parece arrodeado daquela aura de humildade que dotou a Francisco de tanta simpatía entre laicos e fieis. O novo bispo de Roma xa acordou expectativas sobre o que vai supor o seu ministerio: un papa “cidadán do mundo” (Le Monde), “moderado, home ‘de pontes’” (Público), “bergogliano” (El País), “de perfil social” (La Repubblica), “reformador pragmático” (Der Spiegel)…
Pouco podemos saber, nesta altura, de cal vai ser o seu programa de reformas. Porén, os seus posicionamentos anteriores nalgúns dos principais debates que ten abertos a cristandade católica semellan truncar as expectativas dos máis aperturistas. Sobre a posibilidade de que as mulleres exerzan o diaconado -o que lles permitiría oficiar bautizos, funerais ou casamentos-, Prevost xa expresou no pasado a súa oposición: “Clerizalizar ás mulleres”, dixo durante o Sínodo da Sinodalidade, “non resolverá os problemas na Igrexa.”
A nova cabeza da Santa Sé tampouco aparenta traer nada novo noutros aspectos. Nun discurso para os bispos do ano 2012 cargou contra o xeito en que a cultura popular e os medios occidentais promovían, no seu ollar, “simpatía por crenzas e prácticas que van contra o Evanxeo”, como “o estilo de vida homosexual” ou “as familias alternativas compostas por persoas do mesmo sexo e as súas crianzas adoptadas”. Tamén, sendo bispo de Chiclaio, cargou contra a “promoción da ideoloxía de xénero”, que consideraba “confusa porque busca crear xéneros que non existen.”
Agora ben, sendo xustos, debemos dicir que isto, non representando un avance, e a falta de novas informacións, non resulta necesariamente contradictorio co legado do seu predecesor. Sobre a ordenación das mulleres, Francisco xa se amosou contrario ao sacerdocio feminino en varias ocasións, apelando ás razóns expostas por Xoán Paulo II na súa Carta Apostólica “Ordinatio Sacerdotalis”, que argumentaba sobre motivos evanxélicos e teolóxicos. No seu lugar, o pontífice apostaba por unha Igrexa con “forma feminina”, que “é nai”, e por nomear mulleres en cargos de responsabilidade, unha postura que xa daquela non convenceu a quen reclamaban igualdade para católicos de ambos sexos.
Tampouco abandonou Francisco a condena das prácticas non heterosexuais. Sen demonizar ás persoas que as realizaban e amosando unha posición humanista —dixo que “tamén é pecado a falta de caridade co próximo” e que non debían ser marxinados—, cría que a homosexualidade parecía estar de moda, cargou contra supostos “lobbies” LGBT e se pronunciou en contra de aceptar ao ministerio sacerdotal a homes con sospeita de ser homosexuais, perdoando aos que xa estiveran dentro.
Sobre León XIV tamén pesan algunhas acusacións polémicas cuxa dimensión aínda está por coñecer, e que poden ficar ocluidas —ou non— segundo o rumo que tome o seu pontificado. A Rede de Sobreviventes dos Abusados por Sacerdotes (SNAP, polas siglas en inglés), denunciou deficiencias na súa labor de investigación de casos de abusos sexuais na Igrexa e na defensa das vítimas. Mesmo negadas pola súa diócese e por algúns xornalistas, estas cuestións ameazan con asombrar o inicio dun papado cara o que moitos ollan con entusiasmo.
De que xeito o novo pontífice conseguirá responder a estes e outros retos só o tempo nolo dirá. Porén, nestes días de expectación nos que mesmo os non crentes semellan implicados no devir da Igrexa Universal, cómpre lembrar aquilo que dicía Santo Agostiño ao falar das dúas cidades: a dos homes e a de Deus. As leis da primeira procuran acomodar as cousas da vida terrena, mentres que a segunda vive da fe e recoñece o mandato divino como única autoridade verdadeira. Isto recórdanos que as lóxicas da relixión non son exactamente as da sociedade nin as da política; o obxectivo da Igrexa non é acadar a mellor orde da vida mortal, senón cumprir, do mellor xeito posible, o que considera os designios de Deus. Non atende á racionalidade ilustrada nin aos seus conceptos de igualdade, dereitos e liberdades, senón á reflexión teolóxica e á palabra das Sagradas Escrituras. Así, quen se achegue a interpretar as decisións eclesiásticas coas ferramentas do debate ideolóxico e das demandas sociais corre o risco de ficar decepcionado.
