O grupo de investigación ‘Gliatime’, integrado no Centro Singular de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS) da Universidade de Santiago de Compostela, encabeza un traballo internacional que redefine os fundamentos da cronobioloxía. Publicado na revista Molecular Metabolism, o estudo defende que o metabolismo non é unha simple consecuencia do reloxo circadiano, senón que ambos forman un sistema acoplado e interdependente, influído por factores como a contorna, a dieta e o sexo biolóxico.
A investigación foi financiada con fondos europeos e desenvolta en colaboración con centros de Finlandia, Suecia, Xordania e outras institucións españolas, reforzando a posición do CiMUS como referente internacional no estudo dos mecanismos que regulan os ritmos biolóxicos e o metabolismo.
Un dos puntos centrais da investigación foi a análise do papel da interleucina-6 (IL-6), unha proteína con funcións inmunolóxicas e metabólicas. A súa secreción, suxeita a ritmos diúrnos, modula a sincronía entre os compoñentes circadianos e o metabolismo enerxético. Para estudar este fenómeno, o equipo liderado por Olga Barca Mayo, coordinadora de ‘Gliatime’, analizou diferentes grupos de ratos, incluíndo exemplares carentes de IL-6, sometidos a diversas condicións alimentarias: dieta estándar, rica en graxas, xaxún e alimentación con restrición horaria.
Os resultados apuntan a que a IL-6 actúa como mediadora bidireccional entre o reloxo biolóxico e o metabolismo, permitindo ao organismo adaptarse en función das necesidades: manter a coherencia temporal ou priorizar a eficiencia enerxética. A esta capacidade adaptativa déronlle o nome de “plasticidade circadiano-metabólica”, un concepto novo que pode ter implicacións relevantes no tratamento de doenzas como a síndrome metabólica ou as alteracións provocadas polo traballo por quendas.
Outro dos achados do estudo é o papel da IL-6 na regulación do oscilador alimentario, un mecanismo que anticipa os horarios de inxesta e que se vincula directamente coa crononutrición, disciplina que investiga o impacto dos horarios das comidas sobre a saúde.
Ademais, a investigación confirma diferenzas significativas entre sexos. En situacións de dieta rica en graxas, os homes mostran desalineacións máis acusadas nos ritmos regulados pola luz, mentres que as mulleres, a pesar de seren máis resilientes en condicións de dieta de transición, presentan maior vulnerabilidade circadiana nas dietas hipercalóricas. Isto leva ao equipo científico a defender que o sexo biolóxico debe ser un factor clave nas estratexias terapéuticas personalizadas baseadas na modulación da IL-6 ou dos ritmos metabólicos.
Este estudo, subliñan desde o CiMUS, abre novas vías para a medicina personalizada e proporciona ferramentas para comprender mellor a complexa relación entre a fisioloxía, o comportamento alimentario e o entorno.
