O concelleiro do BNG en Teo, Óscar Antón Pérez, participará este martes nos actos de homenaxe a Ánxel Casal, que foi alcalde de Santiago e editor nacionalista asasinado o 19 de agosto de 1936 en Cacheiras. Os grupos do BNG de Teo e Compostela estiveron presentes tanto na ofrenda floral diante da estatua erixida na capital galega, xunto á Biblioteca Pública que leva o seu nome, como no acto posterior no monólito de Montouto (Teo), no lugar onde apareceron os corpos de Casal e do tamén represaliado José Devesa Areosa, coñecido como Pepiño.
Nunha conversa co Xornal de Compostela, o edil destacou a relevancia dunha figura que, segundo afirmou, “representa un personaxe total, polifacético, que resume todas as facetas que tivo o galeguismo antes do golpe de Estado de 1936”.
Por que consideras que Ánxel Casal é unha figura fundamental para entender a historia de Santiago e de Galicia?
Casal foi un político notable, non só a nivel municipal, senón tamén galego, como fundador do Partido Galeguista e alcalde de Compostela. Participou na elaboración do primeiro Estatuto de Autonomía, que levou a Madrid, pero ao mesmo tempo era editor e un gran defensor da cultura galega. Co seu traballo impulsou publicacións da xeración Nós e manuais para introducir o galego na escola, nun momento no que a lingua estaba minorizada”.
Castelao dixo que Casal fixo por Galicia máis que todos nós”. Que quere dicir esa frase?
Resume perfectamente a súa traxectoria. Foi editor, mestre particular para poder sobrevivir, un home de orixes humildes comprometido coa mellora e o progreso de Galicia. Para el era fundamental que o coñecemento estivese dispoñible para o pobo. Procurou conservar e ampliar o capital cultural de Galicia e deixalo accesible a toda a sociedade.
Casal foi asasinado en Teo, xunto con Pepiño Areosa. Que simboliza este feito?
Non foi unha casualidade. Os asasinatos foron masivos. No caso de Casal, reivindicamos o seu compromiso coa cultura, coa lingua e coa política galeguista. A súa figura segue a ser esencial para entender a historia recente e o golpe contra unha democracia lexitimada polas urnas. Por iso é tan importante non caer na equidistancia: non foi un enfrontamento entre irmáns, foi un golpe de Estado contra un réxime democrático e Casal foi vilmente asasinado, coma tantos outros.
Que significa para o BNG de Teo participar nestes actos cada 19 de agosto?
É fundamental. Supón reivindicar o seu labor editorial, educativo e político, pero tamén chamar a atención sobre a memoria das vítimas da represión. Houbo quen quixo instalar un discurso de que esa etapa estaba superada, pero non é certo. Nós entendemos que cómpre seguir lembrando a Casal e a todas as persoas represaliadas polo franquismo”.
Consideras que Compostela fixo suficiente por manter viva a memoria de Casal?
Nos últimos anos houbo máis interese, pero nas décadas anteriores fíxose pouco, non só en Compostela senón en Galicia en xeral. Mesmo hoxe, determinadas figuras seguen a resultar incómodas para algúns partidos. Deberiamos ter superado xa esa situación. Non se trata de vinganza, senón de recuperar as memorias e valorar a quen representaba a vontade popular”.
Que risco ves hoxe para esa memoria?
Preocúpame o avance de discursos revisionistas, especialmente de sectores da extrema dereita. A propia historiografía desmonta esas visións, pero hai quen insiste en fabricar unha realidade falsa. Por iso é tan importante a labor das asociacións de memoria histórica e o compromiso da sociedade. A democracia debe ser forte para evitar que eses discursos negacionistas gañen terreo”.
