O Concello de Santiago incorporou ao Rexistro municipal de soares e edificacións que cómpre rehabilitar o inmoble situado no número 1 da rúa da Caramoniña, no ámbito da Cidade Histórica, despois de que o edificio permanecese durante anos sen ser recuperado pese ao seu estado de deterioración. A decisión abre agora o camiño para que a propiedade poida ser sometida a poxa pública nun prazo máximo dun ano.
A inclusión no rexistro quedou resolta mediante un decreto do pasado 14 de setembro, asinado polo concelleiro de Urbanismo, Vivenda e Cidade Histórica, Iago Lestegás, e publicado no Boletín Oficial do Estado o 18 de setembro. O expediente municipal iniciárase o 20 de marzo deste ano ao comprobar que o inmoble seguía sen ser rehabilitado.
O edificio levaba xa varios anos baixo seguimento municipal. O 17 de outubro de 2023 foi declarada a súa situación de ruína técnica, mais a falta de intervención posterior levou o Concello a activar o procedemento previsto para os inmobles nos que non se cumpren os deberes de conservación e rehabilitación establecidos pola normativa urbanística.
A Lei do solo de Galicia obriga as persoas propietarias de terreos, construcións e edificios a mantelos en condicións adecuadas, rehabilitalos cando sexa necesario e destinalos a usos compatibles co planeamento. No caso da Caramoniña, esta responsabilidade vese reforzada porque o inmoble está catalogado, polo que tamén lle resulta de aplicación a normativa galega de patrimonio cultural.
A Lei 5/2016 do patrimonio cultural de Galicia establece o deber de conservar, manter e custodiar os bens protexidos, coa finalidade de impedir a súa perda, destrución ou deterioración. A incorporación ao rexistro municipal permite ao Concello avanzar cara aos mecanismos de substitución forzosa previstos pola lexislación cando esas obrigas non se cumpren.
O seguinte paso deberá ser a saída do edificio a poxa pública antes de que transcorra un ano desde a súa inclusión no rexistro, de acordo co artigo 138 da Lei do solo de Galicia. O prezo inicial xa foi determinado a partir da valoración realizada polos servizos técnicos municipais.
Segundo un informe do arquitecto municipal datado o 19 de xuño de 2026, o valor urbanístico da propiedade ascende a 66.652,32 euros máis IVE. Esa cantidade será a que se tome como referencia para fixar o prezo de saída no procedemento de poxa.
A operación inscríbese ademais nun contexto máis amplo de intervención municipal na rúa da Caramoniña, onde o Concello pretende actuar sobre diferentes inmobles deteriorados e incrementar paralelamente a oferta residencial pública nunha zona próxima ao casco histórico.
Uns metros máis ao norte do edificio agora incorporado ao rexistro, o Concello impulsa un proxecto para obter nove vivendas públicas a partir da recuperación de patrimonio municipal en desuso. A iniciativa está integrada no programa EDIL e contempla a rehabilitación de cinco edificios municipais actualmente en ruínas, ademais da construción dun novo inmoble.
A proposta busca crear vivendas con diferentes superficies e distribucións, adaptadas a distintos tipos de fogares. Unha vez rematadas as obras, os nove pisos incorporaranse ao parque público municipal e serán adxudicados en réxime de alugueiro a prezo accesible.
O proxecto básico foi elaborado por Estar Arquitectos e recibiu o pasado 15 de setembro o ditame favorable, por unanimidade, da Comisión Asesora do Patrimonio Histórico. Superado este trámite, o seguinte paso será a redacción do proxecto de execución que permita concretar tecnicamente as actuacións previstas nos edificios.
A intervención da Caramoniña forma parte das medidas coas que o Concello pretende combinar a recuperación de inmobles degradados coa creación de nova vivenda pública, especialmente a través da rehabilitación do patrimonio xa construído.
RECUPERAR VIVENDA NUN MERCADO DECLARADO TENSIONADO
Estas actuacións están vinculadas tamén á política municipal desenvolvida despois da declaración de Santiago como zona de mercado residencial tensionado. O Plan de medidas correctoras aprobado polo Concello o pasado 1 de xuño sitúa entre os seus obxectivos a recuperación e mellora do parque residencial existente.
O documento municipal tamén recolle como prioridade incrementar a oferta de vivenda protexida, coa intención de incorporar máis inmobles ao mercado residencial e actuar sobre as dificultades de acceso á vivenda na cidade. A rehabilitación de edificios en desuso e a actuación sobre propiedades que incumpren os seus deberes de conservación forman parte das vías previstas para avanzar nese obxectivo.
