O Premio Literario San Clemente, organizado baixo a coordinación do IES Rosalía de Castro de Santiago de Compostela, xa ten gañadores na súa trixésima edición. As novelas ‘Punto de araña’, da escritora Nerea Pallares; ‘Ata que empeza a brillar’, de Andrés Neuman, e ‘Revolución’, do portugués Hugo Gonçalves, foron seleccionadas polo alumnado participante como as mellores obras nas categorías de lingua galega, castelá e estranxeira, respectivamente.
O centro educativo compostelán foi escenario este mércores, 28 de outubro, da comunicación pública dos resultados, nun acto no que seis estudantes de segundo de Bacharelato asumiron a lectura das decisións adoptadas polos xurados. Nesta edición participaron dez institutos e centros educativos de diferentes territorios, entre eles dous de Santiago, ademais doutros situados en distintos puntos de Galicia, Madrid, Francia, Alemaña e Inglaterra.
A resolución abre agora o camiño cara á cerimonia de entrega dos premios, que se celebra habitualmente en Compostela coa presenza dos escritores distinguidos. A directora do IES Rosalía de Castro, Gemma Paredes, explicou que a previsión é organizar o encontro arredor do mes de febreiro, aínda que a súa celebración quedará condicionada pola dispoñibilidade dos tres autores. No acto tamén participou Arantxa Fuentes, unha das coordinadoras do certame.
TRES NOVELAS SOBRE A MEMORIA, A LINGUA E OS CAMBIOS SOCIAIS
Na modalidade de literatura en galego, o alumnado escolleu ‘Punto de araña’, de Nerea Pallares, unha obra na que as mulleres de Camariñas ocupan o centro da narración. Entre os argumentos expostos polo xurado figuran a utilización dos trazos dialectais propios da comunicación cotiá, a construción dunha historia de carácter colectivo e a presenza dunha perspectiva feminista.
Os estudantes tamén destacaron o tratamento das consecuencias do consumo de drogas e do narcotráfico sobre as familias. Na súa valoración, sinalaron que as protagonistas permiten recuperar experiencias femininas que quedaron á marxe dos relatos históricos. “O seu protagonismo, evidentemente coral, non representa unicamente ás mulleres de Camariñas, senón que a través delas dá unha voz a todas aquelas que na historia non tiveron oportunidade de ser recoñecidas e que, a día de hoxe, seguen no esquecemento”, explicou o representante encargado de comunicar a decisión.
Na categoría de novela en castelán, o recoñecemento foi para ‘Ata que empeza a brillar’, de Andrés Neuman, unha recreación literaria da vida de María Moliner, autora do coñecido dicionario de uso do español. O alumnado puxo o acento na documentación empregada polo escritor para reconstruír a traxectoria persoal e intelectual da lexicógrafa.
Segundo a argumentación presentada durante o acto, a obra consegue elaborar unha representación crible da súa protagonista e incorpora reflexións sobre o idioma, o seu funcionamento e a relación das persoas coas palabras. O xurado considerou especialmente relevante o traballo de investigación histórica e lingüística que sustenta a narración.
Pola súa banda, o premio correspondente á literatura estranxeira recaeu en ‘Revolución’, de Hugo Gonçalves. A novela sitúa a súa acción en Portugal durante o período que abrangue os últimos anos da ditadura de Salazar e o proceso de transición cara á democracia.
Os estudantes salientaron a maneira na que o autor incorpora á ficción as transformacións políticas e sociais experimentadas polo país veciño. “O autor narra de forma excelente a situación política do país, marcada polo medo, a escaseza e o cambio”, recolle a valoración do xurado, que considerou a contextualización histórica un dos elementos determinantes para a elección.
A convocatoria deste ano coincide cun momento significativo para o Premio Literario San Clemente, que alcanza as tres décadas de existencia e suma o Premio Nacional de Fomento da Lectura, concedido polo Ministerio de Cultura. Esta distinción recoñece a traxectoria dunha iniciativa educativa que sitúa o alumnado como responsable da valoración e selección de obras literarias.
Durante a presentación do fallo, Gemma Paredes fixo referencia a esta circunstancia e destacou tamén a participación recente dun grupo de estudantes nunha actividade promovida pola Fundación Princesa de Asturias, coincidindo coa semana na que se entregan os galardóns desta institución.
“É un momento moi bonito para a historia do Premio Literario San Clemente, que está a recibir agora mesmo todos eses recoñecementos explícitos polo traballo que leva facendo desde tanto tempo en favor do fomento da lectura”, manifestou a directora.
Paredes incidiu, ademais, na capacidade dos estudantes para analizar as obras e argumentar as súas eleccións, un dos aspectos centrais do funcionamento do certame. A diferenza doutros premios literarios, neste caso son os propios lectores adolescentes os que determinan os títulos gañadores nas tres modalidades.
DEZ CENTROS EDUCATIVOS PARTICIPAN NO XURADO INTERNACIONAL
A XXX edición reuniu estudantes de dez centros de ensino, cunha participación que combina institutos galegos e centros doutros países europeos. Santiago conta con representación a través do IES Rosalía de Castro, que asume a coordinación, e do IES Lamas de Abade.
A eles súmanse o IES Agra de Leborís, da Laracha; o IES do Camiño, de Palas de Rei; o IES San Tomé de Freixeiro, de Vigo, e o IES Blanco Amor, de Ourense. Fóra de Galicia participa o IES Ramiro de Maeztu, de Madrid.
A dimensión internacional complétase co Lycée Saint François-Xavier, de Vannes, en Francia; o Grimmelshausen-Gymnasium, de Gelnhausen, en Alemaña, e o Hockerill Anglo-European College, de Bishop’s Stortford, en Inglaterra.
A colaboración entre estes centros permite que estudantes de diferentes procedencias compartan unha mesma experiencia de lectura, análise e deliberación literaria. O resultado dese proceso fíxose público este mércores en Santiago, coa intervención de seis representantes do alumnado.
UN MINUTO DE SILENCIO POLAS VÍTIMAS DO ACCIDENTE FERROVIARIO EN TOLEDO
A lectura do fallo estivo precedida por un minuto de silencio en memoria das vítimas do accidente ferroviario ocorrido este mércores en Toledo. A homenaxe marcou o inicio dunha convocatoria que tamén se viu afectada pola suspensión da axenda institucional da Xunta de Galicia.
Entre os actos cancelados figuraba a asistencia da directora xeral de Ordenación e Innovación Educativa, que tiña previsto participar na presentación dos premios. Pese á súa ausencia, Gemma Paredes trasladou o agradecemento do instituto á Administración autonómica polo apoio prestado á iniciativa.
Co anuncio dos tres títulos gañadores, o Premio Literario San Clemente completa a fase de deliberación da súa trixésima edición e queda pendente de concretar a data na que Nerea Pallares, Andrés Neuman e Hugo Gonçalves recibirán os seus galardóns en Santiago de Compostela.
