A escritora canadense Anne Carson foi distinguida co Premio Nobel de Literatura 2026, segundo anunciou este xoves, 8 de outubro, a Academia Sueca desde Estocolmo. A autora, que xa recibira o Premio Princesa de Asturias das Letras en 2020, conta cunha extensa traxectoria na poesía, o ensaio e a tradución de textos clásicos, na que tamén figura unha obra dedicada á súa experiencia como peregrina no Camiño de Santiago.
A vinculación de Carson con Galicia aparece recollida en ‘Tipos de auga. O Camiño de Santiago’, un texto no que a escritora transforma en literatura a viaxe que realizou desde Saint-Jean-Pied-de-Port, no sur de Francia, ata Fisterra, atravesando Santiago de Compostela. A narración adopta a estrutura dun diario poético no que as experiencias da peregrinación se combinan con reflexións persoais e referencias culturais.
A obra foi publicada en España pola editorial Vaso Roto e chegou ás librarías galegas en 2023 a través de Chan da Pólvora, baixo o título ‘A antropoloxía da auga’. A tradución correu a cargo de Jesús Castro Yáñez, permitindo incorporar ao catálogo literario en galego un dos textos nos que a autora aborda a experiencia do desprazamento e a relación entre a paisaxe, a memoria e a escritura.
Deste xeito, o recoñecemento internacional á autora canadense tamén pon o foco nunha das súas creacións relacionadas con Compostela e coa ruta xacobea, que Carson converteu en materia literaria a partir da súa propia experiencia como camiñante.
A Academia Sueca decidiu concederlle o galardón “pola súa obra audaz e innovadora que, nun diálogo lúdico coa tradición clásica, creou novas formas para a literatura contemporánea”. O xurado destacou especialmente a maneira na que Carson combina diferentes xéneros e establece conexións entre os textos da Antigüidade e as posibilidades expresivas da literatura actual.
A nova secretaria permanente da institución, Ingrid Carlberg, foi a encargada de comunicar publicamente a decisión. Durante a comparecencia tamén explicou como recibiu a escritora a noticia, que a sorprendeu mentres se atopaba fóra de Canadá.
“O anuncio chegoulle por sorpresa. Non tivemos moito tempo pero díxome que agora mesmo está en Islandia, onde está a escoitar o vento. Ela estaba sorprendida, pero moi feliz. Puiden escoitar iso na súa voz”, relatou Carlberg.
O organismo responsable do Nobel tamén puxo en valor a actividade académica da galardoada, que desenvolveu a súa carreira entre a creación literaria, a investigación filolóxica, a tradución e o ensino universitario. Esta combinación de disciplinas constitúe unha das características da súa produción, na que a análise das linguas antigas convive coa experimentación poética.
Segundo explicou a Academia, “case toda a súa produción literaria centrouse na intersección entre a obsesión do filólogo polas palabras e o desexo do poeta de atopar novos significados”. A institución engadiu que a propia Carson identificou a etimoloxía como un elemento fundamental para comprender o punto de partida dos seus traballos.
Anne Carson naceu en Toronto en 1950 e orientou a súa formación cara ao estudo da literatura e das linguas clásicas. En 1981 publicou a súa tese doutoral en Filoloxía Clásica, titulada ‘Odi et Amo Ergo Sum’, que forma parte dos primeiros traballos dunha carreira posteriormente desenvolvida tanto no ámbito universitario como no editorial.
A súa relación coa literatura grega antiga foi especialmente relevante no campo da tradución. Ao longo das últimas décadas, Carson realizou versións de obras que, segundo a Academia Sueca, poden ser consideradas creacións literarias independentes pola interpretación que fai dos textos orixinais.
Entre estes traballos figura ‘If Not, Winter’ (2002), unha edición dos fragmentos conservados da poesía de Safo. Tamén traduciu diferentes pezas do teatro clásico, como ‘Electra’ (2001) e ‘Antígona’ (2015), de Sófocles, así como ‘As bacantes’ (2015), de Eurípides.
Esta aproximación aos autores antigos aparece igualmente na súa propia escritura, na que incorpora recursos procedentes do ensaio, a narración e a poesía. A súa produción caracterízase pola convivencia de estruturas literarias diferentes e pola reinterpretación de referencias históricas, mitolóxicas e filosóficas.
A DÉCIMO NOVENA MULLER EN RECIBIR O GALARDÓN
Co recoñecemento concedido este xoves, Carson convértese na décimo novena muller distinguida co Premio Nobel de Literatura, fronte aos 104 homes que recibiron o galardón desde a súa creación. A primeira escritora premiada foi a sueca Selma Lagerlöf, en 1909, mentres que a chilena Gabriela Mistral, recoñecida en 1945, continúa sendo a única autora hispanoamericana que figura entre as galardoadas.
Desde a súa primeira edición en 1901 e ata 2026, o Nobel de Literatura foi concedido en 119 ocasións a un total de 123 persoas. O premio non se entregou todos os anos e, en catro edicións, a distinción foi compartida por dous autores.
Carson sucede no palmarés ao escritor húngaro László Krasznahorkai, distinguido en 2025 por “a súa obra convincente e visionaria que, no medio do terror apocalíptico, reafirma o poder da arte”.
Nos anos anteriores, a Academia Sueca recoñeceu a surcoreana Han Kang en 2024, pola súa prosa sobre os traumas históricos e a vulnerabilidade humana; ao noruegués Jon Fosse en 2023, pola súa contribución á narrativa e á dramaturxia contemporáneas; e á francesa Annie Ernaux en 2022, polo seu tratamento literario da memoria persoal e colectiva.
A historia do galardón tamén presenta diferenzas significativas nas idades dos premiados. A escritora británica Doris Lessing foi a persoa de maior idade en recibilo, con 87 anos, mentres que Rudyard Kipling continúa sendo o máis novo, tras conseguir a distinción en 1907, cando tiña 41 anos. O segundo autor máis novo foi Albert Camus, premiado en 1957 aos 44 anos.
FRANCIA LIDERA O NÚMERO DE AUTORES PREMIADOS
Ao longo da súa historia, o Nobel de Literatura distinguiu a cinco escritores nados no Estado español: José Echegaray (1904), Jacinto Benavente (1922), Juan Ramón Jiménez (1956), Vicente Aleixandre (1977) e Camilo José Cela (1989). A esta relación súmase Mario Vargas Llosa, galardoado en 2010, que naceu no Perú e adquiriu a nacionalidade española en 1993.
Por países, Francia encabeza a relación de nacionalidades con maior número de premiados, cun total de 16 escritores. Entre eles figuran Albert Camus, Annie Ernaux, Patrick Modiano e Jean-Paul Sartre, quen rexeitou o recoñecemento que lle fora concedido en 1964.
Estados Unidos ocupa a segunda posición, con 13 autores distinguidos, entre os que se atopan Ernest Hemingway, Toni Morrison e Bob Dylan. A incorporación de Anne Carson ao palmarés amplía agora a representación canadense nun premio que, desde comezos do século XX, recoñece distintas tradicións e linguas literarias.
No caso da escritora premiada este ano, a súa relación co Camiño de Santiago e a publicación da súa obra en galego constitúen dous puntos de contacto coa cultura de Compostela. A peregrinación que realizou ata Fisterra pasou a formar parte da súa produción literaria e permite situar a ruta xacobea entre os escenarios presentes na obra da nova Nobel de Literatura.
