O Pleno do Concello aprobou este luns unha proposición presentada polo Partido Popular para reforzar a supervisión do contrato do Servizo de Axuda no Fogar (SAF) e introducir melloras nas condicións de traballo do seu persoal. A iniciativa contou co apoio do PP, o PSOE e as concelleiras non adscritas, mentres que os grupos que integran o Goberno municipal, BNG e Compostela Aberta, optaron pola abstención.
Antes do debate da moción, Esther Osuna, representante do colectivo ‘SAF Santiago en Loita’, interveu para denunciar a situación laboral do persoal e cuestionar o funcionamento do modelo de contratación do servizo. A traballadora explicou que a plataforma naceu da organización das propias auxiliares, con independencia dos partidos políticos, para dar visibilidade a problemas que, segundo asegurou, se prolongan desde hai anos.
“É inaceptable reducir a nosa labor só a limpar casas e cambiar cueiros: somos profesionais”, afirmou Osuna, que reivindicou o papel das auxiliares na atención ás persoas maiores e dependentes. Tamén reclamou máis apoio para as coordinadoras, protocolos de actuación claros e recursos suficientes para desenvolver o seu traballo.
A representante do colectivo asegurou que as condicións laborais empeoran con cada novo proceso de licitación e advertiu de que a falta de persoal está provocando que numerosas traballadoras abandonen o sector. Segundo expuxo, as auxiliares que permanecen no servizo soportan unha carga física e emocional cada vez maior, ata o punto de que algunhas precisan medicación para afrontar a súa actividade diaria.
Osuna denunciou tamén que continúa pendente o pagamento da paga extraordinaria de xuño e que existen atrasos nas nóminas de setembro. A estes problemas engadiu a falta de información sobre os riscos que poden atopar nos domicilios particulares, onde, segundo explicou, as profesionais poden verse expostas a agresións, condicións de insalubridade e outras situacións de perigo.
“Nós tamén queremos volver á casa sas, salvas e tranquilas”, reclamou, antes de pedir medidas de protección para evitar que as auxiliares teñan que afrontar estas circunstancias sen os medios necesarios.
Outra das críticas centrouse nos pregos da nova licitación. A representante de ‘SAF Santiago en Loita’ cuestionou que o incremento dos orzamentos se traduza en melloras efectivas para o persoal e as persoas usuarias, e advertiu de que as ofertas económicas máis baixas poden acabar impoñéndose sobre outras con mellores valoracións técnicas.
Neste sentido, mencionou a empresa ‘Os Ventos’, á que atribuíu antecedentes de incumprimentos laborais noutros concellos, e reclamou que a contratación pública priorice a calidade da atención e o respecto aos dereitos das traballadoras, con independencia da empresa que finalmente resulte adxudicataria.
A votación produciuse tras un debate no que os distintos grupos coincidiron na necesidade de garantir os dereitos das traballadoras e a continuidade da atención ás persoas dependentes, aínda que discreparon sobre as actuacións desenvolvidas polo Concello e as posibilidades de mellora que ofrece a contratación municipal. O impago da paga extraordinaria de verán, as dificultades para cubrir baixas e as interrupcións na prestación do servizo figuraron entre os principais problemas abordados.
O portavoz popular, Borja Verea, defendeu a proposta do seu grupo municipal facendo referencia ás incidencias comunicadas por familias usuarias, especialmente durante as fins de semana, e á situación laboral das auxiliares. Segundo expuxo, o Concello debe asumir unha maior responsabilidade na fiscalización da empresa concesionaria e garantir que a nova contratación permita corrixir as deficiencias detectadas.
Verea comprometeuse a constituír unha mesa de traballo coa representación das empregadas, a empresa e o Concello no caso de acceder á Alcaldía tras as próximas eleccións municipais. O obxectivo sería negociar melloras retributivas e laborais dentro das posibilidades xurídicas e orzamentarias da administración local.
O representante do PP tamén reclamou información sobre o número de horas de atención que deixaron de prestarse nos últimos meses, as medidas previstas para asegurar as substitucións e as garantías que ofrecerá o futuro contrato para evitar novos incumprimentos.
ROZAS ASEGURA QUE O CONCELLO XA ABRIU EXPEDIENTES CONTRA A CONCESIONARIA
A concelleira de Dereitos e Servizos Sociais, María Rozas, rexeitou as acusacións de falta de control e explicou que o Goberno municipal leva meses traballando coa representación das traballadoras para abordar os problemas do servizo.
Rozas confirmou que a paga extraordinaria de verán continúa sen aboarse e asegurou que o Concello xa iniciou expedientes de penalidades polos incumprimentos detectados. Tamén advertiu de que o executivo non descarta recorrer á vía xudicial se resulta necesario para esixir responsabilidades á empresa.
A responsable municipal lembrou que o orzamento destinado ao SAF se incrementou considerablemente durante o actual mandato, pasando dun contrato anterior de 3,6 millóns de euros a outro que situou arredor dos 10,2 millóns. Segundo explicou, este investimento permitiu eliminar as listas de agarda e ampliar os recursos destinados á prestación do servizo.
En relación coa proposta de Verea, Rozas sinalou que xa se celebrou unha reunión tripartita entre o Concello, a empresa e a representación das traballadoras, ademais doutros encontros periódicos co comité de empresa. A concelleira tamén detallou algunhas das melloras incorporadas á nova licitación, entre elas o reforzo do persoal de coordinación, cunha coordinadora por cada 75 persoas usuarias, o aumento do número mínimo de auxiliares e unha maior dotación para medios técnicos, como guindastres, camas articuladas e asentos xiratorios.
Con todo, Rozas insistiu en que unha parte importante das reivindicacións salariais depende do convenio colectivo do sector, que leva sen actualizarse desde 2011. Neste sentido, responsabilizou á Xunta de Galicia de non impulsar cambios no marco laboral e normativo que regula a actividade.
A concelleira cuestionou que o PP prometa melloras que, ao seu xuízo, non poden materializarse exclusivamente desde o Concello, e lembrou que os problemas laborais do SAF afectan tamén a outros municipios galegos, independentemente da súa cor política.
PSOE E NON ADSCRITAS APOIAN A MOCIÓN, PERO RECLAMAN CAMBIOS Á XUNTA
A concelleira socialista Marta Abal xustificou o voto favorable do PSOE pola obriga municipal de controlar o cumprimento do contrato e garantir unha atención adecuada ás persoas usuarias. Abal enumerou diferentes problemas que, segundo expuxo, continúan sen resolverse, como o impago de complementos, a falta de substitucións durante as baixas médicas e os incumprimentos dalgunhas melloras organizativas comprometidas pola concesionaria.
Tamén cuestionou os criterios empregados na nova licitación, ao considerar que a oferta económica ten un peso excesivo fronte á valoración técnica. Neste sentido, apuntou que a empresa proposta como adxudicataria obtivo a puntuación máis baixa na avaliación técnica e defendeu a conveniencia de reforzar os criterios de calidade nos futuros procedementos.
Non obstante, a socialista advertiu de que as melloras laborais deben abordarse tamén no ámbito autonómico. Reclamou á Xunta que impulse a negociación dun novo convenio colectivo, paralizada desde 2011, e que estableza compromisos concretos para aplicar o protocolo de prevención e actuación fronte á violencia laboral que poden sufrir as auxiliares nos domicilios.
Pola súa banda, Mila Castro, en representación das concelleiras non adscritas, apoiou a proposición ao entender que coincide con reclamacións que o seu grupo xa formulara en xullo, cando solicitou unha auditoría da concesionaria e a apertura dunha nova licitación.
Castro criticou a xestión municipal do contrato e pediu intensificar a fiscalización da facturación, os custos salariais e a cobertura efectiva das horas de atención. Tamén reclamou que se apliquen as penalidades previstas legalmente cando se acrediten incumprimentos.
Ao mesmo tempo, acusou o PP de omitir a responsabilidade da Xunta no financiamento do servizo. Segundo sinalou, a achega autonómica por hora de atención resulta insuficiente para cubrir o custo real da prestación, o que incrementa a presión económica sobre os concellos. Por iso, reclamou un financiamento que cubra a totalidade do custo do SAF.
Na parte final da discusión, Verea insistiu en que o Concello dispón de instrumentos administrativos, económicos e contractuais para mellorar as condicións das auxiliares, máis alá do establecido no convenio colectivo. O portavoz popular acusou o Goberno local de escudarse nas competencias autonómicas para evitar asumir compromisos concretos.
Rozas replicou que as condicións salariais están reguladas polo convenio sectorial e que os pregos municipais deben respectar ese marco, aínda que poden incorporar determinadas melloras relacionadas coa organización e a prestación do servizo.
