A alcaldesa de Santiago de Compostela, Goretti Sanmartín, anunciou este xoves que promoverá a concesión da Medalla de Ouro da cidade a Xosé Manuel Beiras Torrado, falecido aos 90 anos na súa residencia da Reboraina, no concello de Brión. A rexedora trasladará a iniciativa á Comisión de Honras e Condecoracións co obxectivo de que o Concello recoñeza institucionalmente a traxectoria do político e intelectual compostelán, vinculado durante décadas á vida académica, cultural e política de Galicia.
A proposta chega despois de que o Goberno local expresase o seu pesar pola morte do histórico dirixente nacionalista, ao que definiu como “un santiagués que deixou pegada e deixa memoria en toda Galicia”. Nunha comparecencia ante os medios, Sanmartín profundou na relación de Beiras coa capital galega e destacou que as distintas dimensións da súa actividade pública estiveron estreitamente relacionadas con Compostela.
“Compostela perde unha persoa que non podía encarnar mellor nin representar mellor a nosa cidade“, afirmou a alcaldesa, quen sinalou que tanto a súa actividade política como a académica e cultural tiveron “fondas raíces nesta cidade”. Segundo explicou, foi desde Santiago desde onde Beiras construíu boa parte das súas relacións co resto de Galicia e desenvolveu o seu pensamento político e intelectual.
Sanmartín expresou tamén a súa dor persoal pola perda de quen fora compañeiro de militancia nacionalista. A rexedora referiuse a Beiras como unha persoa que dedicou a súa vida a traballar polo país e reivindicou o recoñecemento da súa traxectoria, tanto no ámbito político como no humano.
“Quero manifestar o meu fondo pesar pola morte dun compañeiro, dun nacionalista que pasou toda a súa vida dedicándose a pensar, a amar, a construír e a loitar por Galiza”, declarou. A alcaldesa engadiu que para ela fora “unha honra partillar a mesma loita política cunha persoa tan profundamente humana e tan excepcionalmente brillante”.
A MEDALLA DE OURO DEBERÁ PASAR POLA COMISIÓN DE HONRAS E POLO PLENO
A principal iniciativa anunciada polo Concello será a proposta de concesión da Medalla de Ouro de Santiago, a máxima distinción honorífica municipal. Sanmartín explicou que trasladará formalmente a iniciativa á Comisión de Honras e Condecoracións na súa próxima reunión e manifestou a súa intención de conseguir o apoio de todos os grupos políticos.
O procedemento requirirá primeiro o debate da proposta na comisión municipal e, posteriormente, a súa elevación ao pleno da Corporación para a correspondente aprobación. Unha vez completados estes trámites, o Concello deberá organizar o acto institucional de entrega da distinción.
“Esperemos que sexa unha proposta unánime do conxunto”, indicou Sanmartín, quen insistiu en que considera este recoñecemento a maneira máis adecuada de render homenaxe a Beiras desde a institución municipal.
Preguntada pola posibilidade de decretar loito oficial ou organizar outras iniciativas de despedida, a alcaldesa centrou a resposta na distinción anunciada. Na súa opinión, a Medalla de Ouro representa o maior recoñecemento que pode outorgarlle o Concello a unha persoa vinculada coa historia da cidade.
A rexedora tamén avanzou que agarda contar coa participación da sociedade civil e da familia de Beiras no futuro acto de homenaxe. Polo momento, non concretou unha data para a reunión da comisión nin para a celebración do recoñecemento institucional, que dependerá da tramitación municipal.
SANMARTÍN LEMBRA OS ACTOS DE HOMENAXE A AURICHU PERERIRA E A PLANTACIÓN DUN TEIXO
Durante a súa intervención, a alcaldesa recuperou algúns dos encontros que compartiu con Beiras desde que asumiu a Alcaldía de Santiago. Entre eles destacou dous momentos de especial significado persoal e institucional: o recoñecemento á súa compañeira, Aurichu Pereira, como filla predilecta de Compostela e a plantación dun teixo na memoria do escritor.
Sanmartín explicou que ambos os actos lle permitiron compartir con Beiras momentos de emoción que conserva como parte da súa experiencia á fronte do Goberno local. A rexedora referiuse a estas iniciativas como exemplos da relación do dirixente nacionalista coa cultura galega e coa cidade na que nacera.
Pereira, artista plástica falecida en 2023 e compañeira de Beiras durante décadas, foi unha figura vinculada ao ámbito cultural compostelán. O seu recoñecemento institucional constituíu un dos actos que Sanmartín lembrou ao expresar as súas condolencias.
A alcaldesa tamén fixo referencia á plantación dunha árbore dedicada á memoria do escritor, unha iniciativa que vinculou coa continuidade do seu recordo na cidade. Para Sanmartín, estes encontros representan parte dos vínculos persoais e culturais que Beiras mantivo con Compostela ao longo da súa vida.
“Non hai dúbida ningunha de que Xosé Manuel Beiras foi un dos bos e xenerosos”, afirmou a rexedora, quen asegurou que tanto a cidade como a institución municipal conservarán a memoria da súa traxectoria.
O CONCELLO ACOMPAÑARÁ Á FAMILIA NA DESPEDIDA NO MUSEO DO POBO GALEGO
Ademais da proposta de homenaxe institucional, o Goberno municipal confirmou que estará presente nos actos de despedida previstos no Museo do Pobo Galego, en Santiago de Compostela. Sanmartín manifestou a intención do Concello de acompañar á familia e ás persoas próximas a Beiras durante as cerimonias organizadas tras o seu falecemento.
A capela abrirá este venres, 9 de outubro, ás 12:00, no Museo do Pobo Galego, onde tamén está previsto un acto público de homenaxe ás 16:00. A familia solicitou que se respecte a súa intimidade e que as persoas que desexen despedirse do político acudan ao espazo habilitado no museo, en lugar de desprazarse ao domicilio familiar.
Nado en Santiago de Compostela en 1936, Beiras desenvolveu unha prolongada carreira como economista, profesor universitario e representante político. Foi catedrático de Estrutura Económica na Universidade de Santiago de Compostela, participou na fundación do Partido Socialista Galego e do Bloque Nacionalista Galego e, posteriormente, impulsou Anova. A súa actividade parlamentaria estendeuse durante varias lexislaturas e estivo acompañada dunha produción intelectual centrada na realidade económica e política galega.
Na súa despedida pública, Sanmartín trasladou unha aperta á familia persoal e política de Beiras e insistiu en que a súa figura continuará ligada á memoria de Compostela. A alcaldesa concluíu a intervención cunha expresión de despedida ao histórico nacionalista: “Que a terra lle sexa leve”.
