O proxecto de vivendas de aluguer accesible da rúa da Caramoniña, en Santiago de Compostela, transformará cinco edificios a partir da rehabilitación e a obra nova e dará lugar a un total de nove vivendas. Estas serán diferentes entre si e contarán con entre un e tres dormitorios, dependendo do inmoble.
“O nove son variadas no seu tamaño e na súa distribución porque os fogares son diversos e as vivendas tamén teñen que selo”, manifestou este xoves o concelleiro de Urbanismo, Iago Lestegás. O edil acompañou aos arquitectos autores do proxecto, Aurora Armental Ruiz e Stefano Ciurlo Walker, na presentación do mesmo ante os medios de comunicación.
O edil avanzou que, agora, terá que pasar pola Comisión de Patrimonio e, despois, haberá dous meses para terminar o proxecto de execución. Por tanto, Lestegás espera que a licitación da obra realícese en 2027 e que sexa nese mesmo ano cando arrinque a súa execución.
O proxecto vén de varios anos atrás, cando unha proposta de rehabilitación desta zona foi seleccionada no Concurso de Arquitectura Richard H. Driehau, promovido en colaboración co Goberno de España. A licitación realizouse nos primeiros meses de 2026, cando recaeu en Estar Arquitectos a redacción dos proxectos e a súa dirección facultativa.
Suporá o inicio dun parque de vivenda municipal, que o Concello pretende ampliar coa adquisición e rehabilitación doutros edificios na cidade histórica. O concelleiro de Urbanismo apuntou que este e futuros proxectos atallarán o “tres dimensións” que, ao seu modo de ver, ten a crise da vivenda: a asequibilidad, a calidade e a sustentabilidade. “As políticas públicas deben atendelas todas”, defendeu.
O deseño dos edificios expostos combina a estrutura de pedra orixinal con novos volumes en madeira e cuberta de tella, así como o aproveitamento dos espazos exteriores entre os edificios e a rúa. Segundo os seus autores, a idea era buscar que estas pezas cren un “conxunto harmónico” e, ademais, “levar máis luz á callejuela”, tentado conservar o máximo de vexetación.
O pavimento foi un dos elementos principais tidos en conta. A intención é “mantelo”, aínda que se contempla algunha “actuación puntual” para facer algún dos tramos “máis accesibles”. Pode ser, por exemplo, coa colocación de laxas máis grandes, elementos que permitirían “espazos máis lisos” buscando a “preservación do chan”, en palabras de Stefano Ciurlo. “O pavimento tamén é patrimonio, aínda que non se lle dea valor”, valorou Lestegás.
CARACTERÍSTICAS DO PROXECTO
Ambos os arquitectos son veciños do barrio de Almáciga e, por tanto, eran conscientes de que esta callejuela é un “eixo moi importante”, que conectou historicamente o monte co centro histórico e fai de “bisagra” coas hortas urbanas. “A pesar de estar escondida, é unha parte do conxunto de Bonaval”, explicou Aurora Armental.
As ruínas dos edificios están “graduadas” en función da topografía e están situadas a continuación dunha intervención de Víctor Cotelo de 2010. A maqueta elaborada mostra en gris aquelas estruturas preexistentes e, en marrón, as que se pretenden engadir na obra. Entre elas, destaca unha edificación que será completamente nova, dun volume “bastante compacto” e coa pretensión de ocupar o “menor chan posible”.
Estará situada á beira das hortas municipais e será a que máis vivendas albergue, xa que conterá catro. Estas serán de dúas estancias, é dicir, unicamente terán un dormitorio. Ademais, en contacto coa callejuela, haberá un espazo de uso común para o nove vivendas, con lavandaría e unha zona de uso flexible. “Parecíanos importante favorecer que haxa movemento e que estea vivida a callejuela”, indicou Armental.
A vivenda aos pés da rúa da Caramoniña será accesible, dado que, despois, a callejuela vai collendo máis pendente e o pavimento vólvese máis “rugoso”. Precisamente, subindo cara arriba e pasando a vivenda de nova construción, haberá outro tres edificios que albergarán o catro vivendas restantes. Estes seguirán a volumetría que tiñan en orixe, “salvo a última [edificación], que se amplía cara arriba”.
