Un equipo internacional liderado polo investigador Oportunius José Tubío do Centro de Investigación en Medicamento Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS) da Universidade de Santiago de Compostela (USC), descubriu un mecanismo ata agora descoñecido polo que certas pezas móbiles do ADN humano poden provocar grandes reorganizacións dos cromosomas en células tumorales.
O estudo, conforme informou o CiMUS nun comunicado, confirma que os elementos móbiles son actores relevantes que poden xerar mutación e contribuír á orixe e a progresión do cancro humano, abrindo novas vías de investigación sobre futuros tratamentos.
O traballo publícase este xoves na revista ‘Science’ e nel colaboraron diferentes institucións nacionais incluído o Centro de Regulación Xenómica de Barcelona (CRG) e internacionais (Universidade Cote d’Azur de Francia, o The Francis Crick Institute de Reino Unido e o MD Anderson Cancer Center de EEUU).
A investigación céntrase nos elementos chamados LINE-1 (L1), secuencias móbiles que constitúen aproximadamente o 17% do xenoma humano. Aínda que a maioría están inactivas, algunhas copias conservan a capacidade para saltar dun lugar a outro do xenoma, de maneira que se copian para logo inserirse en novas localizacións mediante un proceso denominado retrotransposición.
“XENES SALTARINES”, RESPONSABLES DUNHA NOVA ARQUITECTURA DO CANCRO
En determinados tipos de cancro humano, conforme explicou o CiMUS esta actividade pode chegar a alterar profundamente a arquitectura do xenoma dun tumor, producindo variantes estruturais. “Estas variantes xenéticas inclúen perdas (deleciones) de material xenético, duplicacións (ganancias), investimentos (cambios de orientación) e translocaciones, é dicir, intercambio de material xenético entre dous cromosomas”, explica Jose Tubío, autor principal do artigo. Ao redor dun de cada 40-60 saltos de L1 pode nun xenoma tumoral dar lugar a unha variante estrutural.
Deste xeito, utilizando tecnoloxías avanzadas de secuenciación xenómica, o equipo analizou dez tumores humanos con alta actividade de L1, identificando máis de 6.400 saltos destes elementos, sucedidos durante o desenvolvemento tumoral. “Deles, 152 xeraban variantes estruturais no xenoma das células cancerígenas, un número xamais observado previamente”, sostén Sonia Zumalave, primeira autora do traballo.
Un dos achados máis relevantes é que os investigadores identificaron un mecanismo molecular no que o salto simultáneo, aínda que independente, de dous elementos L1 que ocorren en dous cromosomas diferentes, xeran intercambios recíprocos entre ambos, dando lugar a un tipo de reordenamiento estrutural chamado translocación recíproca.
“É coma se dúas páxinas diferentes dun libro rompesen simultaneamente e intercambiásense fragmentos entre si, e o elemento L1 actúa como pegamento entre ambas as páxinas”, explica Bernardo Rodríguez-Martín, colaborador do estudo e investigador do CRG.
Este tipo de reordenamiento-que adoita ser moi relevante na aparición e desenvolvemento dalgúns tumores humanos-pasara desapercibido en estudos previos.
Os resultados mostran que aproximadamente o 65% destes eventos ocorren en fases temperás da evolución tumoral, o que suxire que a actividade de L1 pode actuar como impulsor precoz de inestabilidade cromosómica que caracteriza a moitos tumores humanos.
Este traballo contou co apoio da Asociación Española Contra o Cancro, a Fundación “a Caixa”, o Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades e a Xunta de Galicia.
