Unha investigación realizada integramente en Santiago de Compostela conseguiu un recoñecemento internacional polos seus avances na procura de novas alternativas terapéuticas para a enfermidade de Crohn. O traballo, desenvolvido por investigadores do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago (IDIS) e do Complexo Hospitalario Universitario de Santiago (CHUS), foi distinguido co premio á mellor presentación de comunicacións científicas, o ‘Best Abstract Presentation Prize’, durante a UEG Week, un congreso internacional de gastroenteroloxía celebrado entre o 17 e o 20 de outubro.
O estudo céntrase nunha das complicacións da enfermidade de Crohn, a fibrose-estenose intestinal, que aparece cando a acumulación de tecido cicatricial provoca un estreitamento do intestino. Esta alteración pode dificultar o tránsito intestinal e ocasionar síntomas que afectan á calidade de vida dos pacientes. A investigación compostelá busca determinar se un medicamento administrado por vía oral pode contribuír a reducir estas lesións e mellorar a evolución das persoas afectadas.
O encargado de presentar os resultados no congreso foi o doutor Manuel Barreiro de Acosta, integrante do grupo de Investigación Traslacional en Enfermidades do Aparello Dixestivo do IDIS. O especialista explicou que o proxecto consistiu nun ensaio clínico de fase IIa, orientado a obter os primeiros datos sobre a seguridade e a eficacia do medicamento MBF-118, un agonista de PPARgamma deseñado para actuar no intestino.
A investigación desenvolveuse exclusivamente nas instalacións do IDIS e do CHUS, coa participación de dez persoas diagnosticadas de enfermidade de Crohn que presentaban fibrose-estenose intestinal. Durante o ensaio, os especialistas analizaron a resposta dos pacientes ao tratamento e os posibles cambios na súa sintomatoloxía e nas alteracións intestinais.
Os resultados preliminares indican que o 50% dos participantes experimentou unha diminución da dor e unha melloría da fibrose-estenose. Estes datos constitúen un primeiro indicio da posible utilidade do fármaco, aínda que o reducido número de pacientes fai necesario continuar investigando para determinar a súa eficacia e seguridade nunha poboación máis ampla.
Para comprobar a evolución dos participantes, o equipo médico realizou distintas probas diagnósticas antes e despois da administración do medicamento. Entre elas figuraron colonoscopias con toma de biopsias e ecografías intestinais, efectuadas na unidade especializada en enfermidade inflamatoria intestinal do hospital compostelán.
Precisamente, unha das particularidades do ensaio foi a utilización da ecografía intestinal como ferramenta de seguimento. Segundo destacou Barreiro de Acosta, a incorporación desta técnica permitiu avaliar os cambios experimentados polos pacientes ao longo do estudo e constitúe unha das achegas metodolóxicas da investigación.
O premio recibido na UEG Week sitúa o traballo realizado en Santiago entre as comunicacións científicas recoñecidas nesta edición do encontro, no que se presentan investigacións sobre enfermidades dixestivas procedentes de diferentes países.
Barreiro de Acosta amosou a súa satisfacción polo resultado acadado e pola posibilidade de desenvolver un proxecto destas características desde o ámbito sanitario compostelán. “É unha honra inesperada recibir este premio ante ensaios multicéntricos de grandes farmacéuticas”, afirmou o investigador.
O especialista puxo tamén o foco na capacidade dos profesionais do IDIS e do CHUS para levar adiante un ensaio clínico sobre unha complicación da enfermidade de Crohn que presenta importantes dificultades terapéuticas. Segundo explicou, actualmente non existe un medicamento aprobado especificamente para tratar a fibrose-estenose intestinal, circunstancia que obriga a explorar novas vías de investigación.
Neste contexto, o ensaio co MBF-118 pretende achegar información que permita avanzar no desenvolvemento de tratamentos dirixidos a actuar sobre os mecanismos responsables da formación de tecido fibroso. Aínda que os resultados obtidos corresponden a unha fase inicial da investigación, abren a posibilidade de continuar estudando esta alternativa farmacolóxica.
O CHUS ATENDE MÁIS DE 3.000 PACIENTES DE SANTIAGO E BARBANZA
A relevancia deste traballo tamén está relacionada coa incidencia das enfermidades inflamatorias intestinais na poboación. Segundo os datos facilitados polos investigadores, máis de 360.000 persoas padecen algunha destas patoloxías en España, unha cifra que representa aproximadamente o 1% da poboación.
Galicia figura entre as comunidades autónomas cunha maior incidencia destas enfermidades, que inclúen a enfermidade de Crohn e a colite ulcerosa. Trátase de patoloxías crónicas que poden requirir seguimento médico continuado e tratamentos adaptados ás características e á evolución de cada paciente.
No ámbito sanitario compostelán, a unidade de enfermidade inflamatoria intestinal do CHUS presta atención a máis de 3.000 pacientes procedentes das áreas sanitarias de Santiago e Barbanza. Esta actividade asistencial permite aos profesionais especializados manter un contacto directo coas necesidades das persoas afectadas e desenvolver investigacións relacionadas coas complicacións que poden aparecer durante a evolución destas enfermidades.
Un dos retos no tratamento da enfermidade de Crohn consiste en evitar que a inflamación intestinal persistente derive en lesións estruturais que dificulten o funcionamento do aparato dixestivo. A aparición de fibrose e estreitamentos pode complicar o control da patoloxía e limitar as alternativas terapéuticas dispoñibles.
