Vítimas do descarrilamento do tren Alvia ocorrido en Angrois (Santiago) en xullo de 2013 manteñen a súa reclamación de que o Estado español faga unha investigación independente que se plasme nun novo informe que substitúa ao elaborado pola comisión de investigación de accidentes ferroviarios (CIAF), que culpa unicamente ao maquinista.
Con esta demanda pendente en vía xudicial, neste momento en Estrasburgo, as vítimas reúnense este mércores nun acto de carácter privado e íntimo para lembrar aos falecidos, e este xoves convocan aos medios de comunicación ás 11,00 horas fronte á estación de ferrocarril de Santiago, para ler un comunicado e ofrecer declaracións.
Será, iso si, o primeiro ano, transcorridos 12 desde a traxedia, sen manifestación reivindicativa polas rúas compostelás e sen acto de homenaxe na curva da Grandeira.
Hai agora un ano foi publicada a sentenza da xuíza que condena ao ex director de seguridade de Adif, Andrés Cortabitarte, e ao maquinista Francisco Garzón, tras unha longa instrución con varios peches e reaperturas.
O xuízo para determinar responsabilidades penais polo sinistro ferroviario que acabou con 80 vidas e deixou a máis dun centenar de feridos comezou en outubro de 2022, durou 10 meses, e non foi ata o 26 de xullo de 2024, pasando xa 11 anos da traxedia, cando houbo un fallo xudicial.
O fallo considera culpables de 79 delitos de homicidio e 143 delitos de lesións por imprudencia grave ao ex director de seguridade de Adif (a empresa pública dependente do Ministerio de Transportes que administra a infraestrutura ferroviaria e debía encargarse de velar pola seguridade na vía) e ao maquinista de Renfe.
Os maxistrados da Audiencia Provincial da Coruña non teñen prazo para resolver sobre os 108 recursos interpostos contra a sentenza e algunhas partes personadas no caso contan con que o fallo non chegue ata 2026.
A decisión das vítimas de non marchar tras unha pancarta e levar ata a Catedral de Santiago as súas reivindicacións —sempre pediron responsabilidades políticas e penais— derívase da última asemblea convocada pola plataforma, o pasado 23 de xullo, isto é: tres días antes de coñecerse a sentenza.
Nesa asemblea, con participación máis reducida que en anteriores ocasións —boa parte dos afectados son e residen noutras localidades e só algúns viven na capital galega—, varias voces apuntaron ao cansazo e á necesidade de pasar páxina.
Á fatiga tras anos de loita —a que motivou reaperturas polo pronunciamento da Unión Europea, entre outras vitorias— súmase a dor que cada ano viviron os familiares de falecidos no campo dá festa de Angrois, nun acto que durante 11 anos fixeron coincidir coa hora na que se produciu a traxedia en 2013, a poucos minutos da celebración do día grande de Galicia (25 de xullo).
PENDENTE ESTRASBURGO
As vítimas aínda están pendentes doutro tribunal, o Europeo de Dereitos Humanos, que será o que someta a exame a demanda coa que a plataforma segue reclamando que o Estado español faga unha investigación independente sobre o sinistro.
Neste procedemento, os afectados combaten a versión da comisión de investigación de accidentes ferroviarios (CIAF), que se define como independente e está adscrita ao ministerio, e que no seu día realizou un informe que determina que unicamente houbo responsabilidade por parte do maquinista, debido ao exceso de velocidade.
A propia CIAF, que rexeita repetir esa investigación, incorporou a ese documento toda unha serie de recomendacións para incrementar as medidas de seguridade na rede ferroviaria, coa vista posta en que non se volvese a repetir algo igual.
Por iso, para esixir unha nova investigación e “independente”, a plataforma interpuxo unha demanda polo contencioso que é a que chegou a Europa.
Nun escrito do pasado 5 de febreiro, a secretaría do Tribunal Europeo de Dereitos Humanos informou á asociación de vítimas que “o caso será sometido a exame axiña que como sexa posible” e que “no momento oportuno” informará “as decisións adoptadas”.
O tribunal tamén apuntou que ten a intención de “axilizar ao máximo o proceso de exame das demandas” e que poderá solicitar información ao longo do procedemento.
Un tribunal que, segundo subliñaron as vítimas nun comunicado de prensa no que informaron desta noticia, “admite menos do 5% das demandas presentadas”, segundo datos que cita do Consello Xeral da Avogacía Española.
A denuncia, en concreto, foi interposta en xullo de 2021 ante a sala do contencioso-administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Madrid (TSJM), fronte ao Goberno e ao comité que investigou a traxedia.
“Solicitabamos que levase a cabo unha nova investigación independente que cumprise cos requisitos legalmente establecidos: o trámite de audiencia ás vítimas e que atendese as graves deficiencias sinaladas pola Comisión Europea, nun informe da Axencia Ferroviaria Europea”, lembra a plataforma.
Esgotadas todas as vías que o dereito interno español ofrece (Tribunal Supremo e Tribunal Constitucional), a plataforma acudiu ao Tribunal Europeo, que deberá pronunciarse sobre a vulneración do dereito a un proceso equitativo e verificar se o Estado español respectou e tutelou os dereitos das vítimas e os seus familiares.
