A científica Anne L’Huillier, Premio Nobel de Física en 2023, será a próxima convidada do Programa de divulgación científica Conciencia, promovido pola Universidade de Santiago de Compostela e o Consorcio de Santiago e dirixido polo catedrático Jorge Mira Pérez. A investigadora francesa, unha das figuras máis destacadas da física contemporánea, visitará Santiago este outono cun programa que incluirá encontros con persoal investigador da USC, actividades académicas e mesmo unha clase impartida pola propia Nobel.
A cita central aberta ao público terá lugar o 2 de outubro, ás 19.30 horas, no Auditorio Abanca de Santiago, onde L’Huillier pronunciará a conferencia “O mundo dos átomos á escala de tempo do attosegundo”. A charla achegará á cidadanía un ámbito da física que permitiu facer algo que durante décadas parecía imposible: observar algúns dos movementos máis rápidos que se producen na natureza, os dos electróns dentro dos átomos e das moléculas.
UN SEGUNDO DIVIDIDO EN MIL MILLÓNS DE MILLÓNS DE PARTES
Comprender a dimensión do traballo de L’Huillier obriga a cambiar completamente a escala coa que percibimos o tempo. Un attosegundo equivale a unha milmillonésima de milmillonésima de segundo. É dicir, 10⁻¹⁸ segundos. Nesa escala prodúcense os movementos dos electróns responsables de boa parte das propiedades químicas e eléctricas da materia. Durante décadas, estes procesos eran demasiado rápidos para seren observados experimentalmente.
Os avances na tecnoloxía láser e, particularmente, as investigacións de L’Huillier permitiron desenvolver pulsos de luz extraordinariamente breves cos que seguir a dinámica dos electróns. “A investigación de Anne L’Huillier transformou a nosa capacidade para observar os procesos máis rápidos da natureza”, explica Jorge Mira, director do programa Conciencia.
O DESCUBRIMENTO QUE A LEVOU AO NOBEL
L’Huillier recibiu en 2023 o Premio Nobel de Física xunto con Pierre Agostini e Ferenc Krausz polos seus métodos experimentais para xerar pulsos de luz de attosegundos destinados ao estudo da dinámica dos electróns na materia. O desenvolvemento destas técnicas abriu unha nova xanela experimental para analizar fenómenos que antes sucedían demasiado rápido para poder ser rexistrados.
Se a fotografía permitiu conxelar movementos que o ollo humano non podía distinguir, a física dos attosegundos levou esa mesma idea ata a escala dos electróns. A capacidade de observar estes procesos ofrece novas posibilidades para comprender como se comporta a materia e como evolucionan os electróns durante reaccións e interaccións extremadamente rápidas.
UNHA DAS GRANDES FIGURAS DA ÓPTICA ULTRARRÁPIDA
Nacida en París en 1958, Anne L’Huillier estudou Física na Universidade Pierre e Marie Curie, actualmente integrada na Universidade da Sorbona, onde se doutorou en 1986. Tras desenvolver investigación no Commissariat à l’énergie atomique et aux énergies alternatives de Francia, trasladouse á Universidade de Lund, en Suecia, institución na que desenvolveu a maior parte da súa carreira científica. Na actualidade é profesora de Física Atómica e está considerada unha das investigadoras máis influentes no ámbito da óptica ultrarrápida e da interacción entre a luz e a materia. As súas investigacións contribuíron decisivamente ao desenvolvemento da chamada ciencia dos attosegundos.
DA AULA AOS LABORATORIOS DA USC
A visita a Santiago non se limitará á conferencia pública. O programa previsto permitirá que investigadores e estudantes da USC teñan contacto directo coa Nobel, que manterá encontros co persoal científico da Universidade e chegará tamén a impartir unha clase. A súa estancia enmárcase no Programa Conciencia, unha iniciativa que leva anos achegando a Santiago figuras de primeiro nivel internacional coa intención de combinar divulgación científica, contacto coa cidadanía e interacción coa comunidade investigadora galega.
Nesta ocasión, a protagonista será unha científica cuxo traballo permitiu achegarse a unha escala temporal difícil mesmo de imaxinar. Nun attosegundo, a luz percorre apenas unha distancia comparable ao tamaño dalgunhas estruturas microscópicas. É nese universo temporal no que L’Huillier conseguiu abrir unha nova forma de observar a materia. O público compostelán poderá achegarse a ese mundo o próximo 2 de outubro, nunha conferencia que permitirá coñecer de primeira man como a ciencia conseguiu pasar de estudar os átomos a observar os electróns practicamente en movemento.
